Ο ελληνισμός υπό αναζήτηση και αποκάλυψη - Μια τριάδα βιβλίων

Πολύ συχνά, στους χώρους των ιδεών, εμφανίζονται, χωρίς πάντα να γίνεται αντιληπτό το φαινόμενο, παράλληλες διαδρομές, παρόμοιες αναζητήσεις και συσχετιζόμενες καταγραφές, οι οποίες αν αντιμετωπιστούν ως ενιαίο σύνολο εντός συγκεκριμένου πλαισίου μπορούν να φωτίσουν τα όρια στα οποία κινούνται και εκφράζονται οι συγκεκριμένες ιδέες. Τα όρια αυτά, όχι σπάνια, φαίνονται εντελώς απόμακρα και οι εντός τους περιεχόμενες αποχρώσεις αλληλοαναιρούμενες, ειδικά όταν τα φαινόμενα αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, χωρίς φωτισμό των μεταξύ τους σχέσεων, καθιστώντας ακατανόητες τις κοινές συνιστώσες. Υπάρχουν, όμως και περιπτώσεις, όπου ο χρόνος, ο τόπος, η απλά η συγκυρία, συγκλίνουν με αποτέλεσμα οι ουσιαστικές σχέσεις να αναδεικνύονται.

Μια τέτοια περίπτωση, έτσι όπως την βίωσα προσωπικά, είναι αυτή των τριών βιβλίων που θα συζητήσουμε στο παρόν. Ο τόπος η Ελλάδα, ο χρόνος το διάστημα μεταξύ των ετών 2016-2017. Τυχαία συγκυρία πως διανύοντας το τελευταίο έτος του ανοιχτού πανεπιστημίου δεν είχα παρά ελάχιστο χρόνο και διάθεση για εξωσχολικά διαβάσματα οπότε τα τρία βιβλία που μας ενδιαφέρουν και εκδόθηκαν αυτή την περίοδο, ήταν από τα ελάχιστα που κατάφερα να διαβάσω, με αποτέλεσμα να δημιουργείται εξαρχής μια εγγύτητα μεταξύ τους. Εγγύτητα στο πότε τα διάβασα, εγγύτητα στην θέση τους πάνω στο γραφείο, εγγύτητα στα ενδιαφέροντα μου και στην θεματολογία του παρόντος ιστολογίου. Ουσιαστικά, υπάρχει εγγύτητα στα ουσιώδη αίτια της συγγραφής τους και στις διαδρομές που κινούνται, καθώς και τα τρία θα λέγαμε πως ασχολούνται με ιστορικές πτυχές και διαδρομές του ελληνισμού, μιας συγκεκριμένης μάλιστα έκφανσης αυτού. Τελικά, και τα τρία ανήκουν εμμέσως στην ευρύτερη προβληματική περί της ελληνικής ταυτότητας. Σύμφωνα με τα παραπάνω η ταυτόχρονη τους εξέταση μπορεί να μας αποκαλύψει τα όρια στα οποία η προβληματική για την ελληνική ταυτότητα (εντός του συγκεκριμένου πλαισίου που ορίζει η θεματική των βιβλίων) κινείται, καθώς και τις έξω από τον κόσμου του βιβλίου συνεκδηλώσεις και συσχετίσεις της, εφόσον υπάρχει η δυνατότητα εξέτασης τους.

Υπό μια έννοια, λοιπόν, το παρόν θα είναι μια τριπλή βιβλιοπαρουσίαση, στην οποία θα προσπαθήσω να είμαι όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικός, καθώς, καλώς η κακώς τους δύο από τους τρεις συγγραφείς τους γνωρίζω προσωπικά. Η παρουσίαση των βιβλίων θα ακολουθήσει την σειρά με την οποία τα διάβασα και νομίζω πως είναι και η σειρά έκδοσης τους. Μετά θα δούμε που θα μας οδηγήσουν οι συνειρμοί που θα προκύψουν καθώς με την ευκαιρία της κοινής βιβλιοπαρουσίασης θα μας δοθεί η δυνατότητα διαπίστωσης εσώτερων σχέσεων, στον κόσμο των συγκεκριμένων ιδεών, όπως αρχικά αναφέραμε.

Το πρώτο βιβλίο είναι το πιο πρόσφατο έργο του Δρ. φιλοσοφίας του Cambridge Νικήτα Σινιόσογλου με τίτλο "Αλλόκοτος Ελληνισμός". Σε αυτό, το πρώτο του νομίζω εκτενές έργο στα ελληνικά, ο συνεχώς κομίζων νέες ιδέες στο αντικείμενο του Σινιόσογλου, ασχολείται με επτά ιδιαίτερες προσωπικότητες του ύστερου μεσαίωνα και της νεότερης ελληνικής ιστορίας που κάτω από το πρίσμα του συγγραφέα αποτελούν αιχμές, "ακμές" σε αυτό που περιγράφει ώς αλλόκοτες, περιθωριακές ιδέες. Οι προσωπικότητες αυτές, οι περισσότερες άγνωστες στο ευρύ κοινό, είναι σε χρονολογική σειρά οι : Γεμιστός Πλήθων (1355-1452), Κυριάκος Αγκωνίτης (1391-1452,) Μάρουλλος Ταρχανιώτης (1453-1500), Χριστόδουλος Παμπλέκης (1733-1793), Θεόφιλος Καίρης (1784-1853), Παναγιώτης Σοφιανόπουλος (1786-1856) και Κωνσταντίνος Σιμωνίδης (1820-1867).

Το κύριο προσόν του έργου δεν είναι η βιογραφική παρουσίαση των προσώπων αυτών, αλλά η ανάπτυξη μιας συνθετικής εικόνας για τον αλλόκοτο ελληνισμό τους, καθώς και ο φωτισμός των ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών που κάνουν τις ιδέες που εξέφρασαν οι προσωπικότητες αυτές, να συνδέονται μεταξύ τους ή να απομακρύνονται από τις άλλες, κυρίαρχες ιδέες της εποχής τους. Από τον προ-ρομαντικό προ-αρχαιολογικό έρωτα των αρχαίων καταλοίπων του Αγκωνίτη, στις ευφάνταστες πλαστογραφήσεις του Σιμωνίδη, ο αναγνώστης ταξιδεύει στους κόσμους των μεθοριακών ιδεών που κατάφεραν και δεν κατάφεραν να διαμορφώσουν τον νέο Ελληνισμό, που σαν σκιά, ακόμα βρίσκονται πίσω από τις διαδικασίες και οσμώσεις, οι οποίες δημιούργησαν το σύγχρονο εννοιολογικό περιεχόμενο του ελληνισμού. Φυσικά, όπως και στα αγγλόφωνα του έργα για την Βυζαντινή περίοδο, ο Σινιόσογλου εστιάζει στις πτυχές εκείνες των ιδεών που ακουμπώντας ή τιθέμενες και οι ίδιες σε επαφή με την κλασική προ-χριστιανική ανόθευτη ελληνικότητα, έρχονται συχνά σε σύγκρουση με τις καθιερωμένες μετέπειτα ιδεολογικές παγιώσεις, με αποτέλεσμα να αποτελούν ακόμα "αιχμές" στα βέλη οποιαδήποτε σύγχρονης αναζήτησης (ιδεολογικής και όχι μόνο) περί Ελληνικότητας. Η γλώσσα του συγγραφέα είναι εξαιρετική και αποτυπώνει με μεγάλη διαύγεια τις σκέψεις και ιδέες του, ένα πραγματικά εξαιρετικό έργο, του οποίου η ανάγνωση με ικανοποίησε αφάνταστα. Μια πολύ ενδιαφέρουσα παρουσίαση του βιβλίου θα βρείτε εξάλλου και εδώ.

Το πολύ ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια, είναι πως μελέτες σαν και αυτές του Σινιόσογλου, βιβλία για τον Πλήθωνα και το Βυζάντιο, ή για άλλοτε άγνωστες πτυχές και προσωπικότητες της ιστορίας, όπως για παράδειγμα η περίπτωση του Μάρουλλου, διεισδύουν στην νεοελληνική πραγματικότητα με διάφορους τρόπους, ξεφεύγοντας από τις πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες. Ακολουθώντας συχνά περίεργες διαδρομές, καταφέρουν, σαν τις περιθωριακές ιδέες των ηρώων του πρώτου βιβλίου, να εισχωρήσουν σε καθημερινές συζητήσεις, σε διαδικτυακές κόντρες, στις προσωπικές αναζητήσεις περί της νεοελληνικής ταυτότητας διαφόρων ανθρώπων. Συχνά αυτό συμβαίνει μέσω άλλων βιβλίων και άρθρων, απλών ερευνητών και φιλομαθών ανθρώπων που λαμβάνοντας την σκυτάλη εκλαϊκεύουν την γνώση των πρώτων έργων και με την σειρά τους προσθέτουν ένα λιθαράκι στην διευρυμένη καλλιέργεια των σχετικών αναζητήσεων.

Μια τέτοια περίπτωση είναι αυτή του δεύτερου βιβλίου, "Αγαλματένια Κρίνα" του δημοσιογράφου και συγγραφέα Μηνά Παπαγεωργίου, ο οποίος είναι από τους συνήθεις υπόπτους, είτε αρθρογραφώντας στον καθημερινό και μηνιαίο τύπο, είτε μέσω των δικών του έργων, στην παραπάνω διαδικασία διάχυσης τέτοιων ιδεών σε ένα ευρύτερο κοινό. Καθώς μάλιστα οι προσωπικές του αναζητήσεις περί της ελληνικής ταυτότητας τα τελευταία χρόνια τον έχουν οδηγήσει σε παρόμοια μονοπάτια, σίγουρα ανιχνεύονται επιρροές από το έργο του Σινιόσογλου, το οποίο αξιοποιεί στις δικές του ιδεολογικές αποτυπώσεις (κάτι που αναγνωρίζεται φυσικά, όπως στην συνέντευξη εδώ). Μια σχετική συνέντευξη μάλιστα του δεύτερου στον πρώτο μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
Εκεί λοιπόν που ο "Αλλόκοτος Ελληνισμός" παρουσίαζε επτά προσωπικότητες, τα "αγαλματένια κρίνα" μας παρουσιάζουν εννέα - ίσως αλλόκοτες επίσης - ιστορίες, ή καλύτερα ιστορικά στιγμιότυπα και περιπτώσεις, οι οποίες κατά τον συγγραφέα αποτελούν ενδείξεις προχριστιανικών ελληνικών επιβιώσεων στην νεότερη ιστορία. Από τις αναφορές λοιπόν για "εθνικούς" στην Λακωνία του 9ου αιώνα έως στις λαϊκές επιβιώσεις παγανιστικών πρακτικών στην νεότερη Ελλάδα, τα στιγμιότυπα αυτά υπονοούν μια επιβίωση και "αντίσταση" του κλασικού ελληνισμού δια μέσω των αιώνων, μια επιβίωση η οποία στηρίζει και εμπνέει μέχρι σήμερα τις αντίστοιχες νεότερες ιδεολογικές προσπάθειες επανεύρεσης αυτού του "κλασικού", "πραγματικού" ελληνισμού, όπως και αν τον εννοεί ο καθένας που τσαλαβουτάει στις ανεξάντλητες πηγές του προχριστιανικού πολιτισμού μας. Φυσικά αυτό, δηλαδή η ανίχνευση τέτοιων "επιβιωμάτων"  είναι κάτι που πολλές φορές, ειδικά στην αρχή της, έκανε προγραμματικώς  η επιστήμη της λαογραφίας στην Ελλάδα, θέλοντας να αποδείξει την σύνδεση των νεότερων Έλληνων με τους παλαιούς. Η διαφορά τώρα είναι πως πρωτοκαθεδρία λαμβάνει όχι το ίδιο το επιβίωμα (ή οι επιβιώσαντες) αλλά η ιδεολογική ταυτότητα του επιβιώματος ώς μη χριστιανικό, δηλαδή πολυθεϊστικό. Το άλμα βέβαια από την επιβίωση μιας πρακτικής στην επιβίωση μιας ιδέας, πόσο μάλλον μιας ταυτότητας είναι αρκετά μεγάλο και ορθώς στο έργο κάτι τέτοιο δεν λαμβάνει ρητώς χώρα παρότι υπονοείται. Για παράδειγμα ο συγγραφέας επαναφέρει ανάμεσα στις εννέα περιπτώσεις, αναλύοντας την περισσότερο, μια δική μου αρχική υπόθεση, υπόθεση-εργασίας αν θέλετε, από το παλαίοτερο άρθρο μου "Διιπόλεια-Βουφόνια και μαγικές περιαρόσεις". Η διαφορά ανάμεσα στα δύο νομίζω πως έγκειται, στο ότι η δική μου εστίαση είχε να κάνει με μια προσπάθεια ερμηνείας της αρχαίας πρακτικής μέσω σύγκρισης με τις νεότερες και όχι απαραίτητα με μια προσπάθεια ανάδειξης επιβιώσεων και συνέχειας, αλλά για αυτά περισσότερα σε λίγο. Το βιβλίο εν τέλει είναι καλογραμμένο, σύντομο και αποτυπωμένο με δημοσιογραφικό στύλ. Έχοντας αυτά τα χαρακτηριστικά είναι ένα πολύ καλό βιβλίο για να φέρει σε επαφή με όλα τα παραπάνω ζητήματα και την συγκεκριμένη θεματολογία τον μέσο Έλληνα "ψαγμένο" αναγνώστη. Στα σύν του έργου, επίσης, η παρουσίαση όλων των πηγών του συγγραφέα, κάτι που δίνει το δικαίωμα, στον επίδοξο νέο αναζητητή της παλαιάς-νέας νεοελληνικής ταυτότητας να ψαχτεί περισσότερο. Αυτό που κατά την γνώμη μου λείπει ή που μάλλον προσωπικά θα ήθελα, χωρίς αυτό να μειώνει την αξία του έργου, καθώς δεν φαίνεται να ήταν στους σκοπούς του συγγραφέα εξ αρχής, μιας και μάλλον θα άλλαζε την μορφή και αναγνωστική στόχευση του βιβλίου, θα ήταν μια μεγαλύτερη κριτική ανάλυση και σύνθεση των αναφερόμενων περιπτώσεων επί τη βάση της ιδεολογικής τους συνοχής, έτσι όπως την αντιλαμβάνεται ο συγγραφέας, μιας και την υπονοεί.

Αφού, όμως αναφερθήκαμε σε επιβιώσεις και συνέχειες ας πάμε να δούμε και το τρίτο έργο και το πώς αυτό σχετίζεται με τα παραπάνω. Πρόκειται για το " Το μεγαλείο και την απελπισία σου", του Βλάση Ρασσιά που υποτιτλίζεται από τον συγγραφέα ως "Ιστορικό αφήγημα για την μυστική διαδρομή της ελληνικής εθνικής θρησκείας.". Αναγκαστικά, για την κατανόηση του συγκεκριμένου βιβλίου, ακόμα και του υπότιτλου, αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη της προβληματικής που απασχολεί συχνά πυκνά και το παρόν ιστολόγιο θα χρειαστούν αρκετές διευκρινήσεις, οπότε με την συγκεκριμένη περίπτωση θα ασχοληθούμε εκτενέστερα, πέραν των πραγμάτων που θα λέγαμε ως απλή βιβλιοπαρουσίαση. Μέσω αυτών θα προσδιορίσουμε και το γενικότερο πλαίσιο ιδεών που αναφέραμε, καθώς για παράδειγμα από την μία για το παρόν βιβλίο αλλά και άλλες δραστηριότητες του ο συγγραφέας αντλεί από τα έργα ερευνητών όπως ο Σινιόσογλου και από την άλλη εμπνέει το ενδιαφέρον για έργα όπως του Παπαγεωργίου.

Για όσους ασχολούνται έστω και στο ελάχιστο με το σύγχρονο αρχαιολατρικό κίνημα στην Ελλάδα, ειδικά με το κομμάτι εκείνο που αναφέρεται στην πατρώα θρησκευτική παράδοση το όνομα του Β.Ρασσιά είναι πολύ γνωστό, καθώς εκτός από την συγγραφή αρκετών σχετικών βιβλίων, είναι και ο ιδρυτής και αδιαμφισβήτητος ηγέτης του Υπάτου Συμβουλίου των Ελλήνων Εθνικών. Περισσότερα για τον ίδιο στην πλούσια προσωπική του σελίδα. Οι πιο ψαγμένοι στον "χώρο" γνωρίζουν επίσης ή έχουν βιώσει, την προσπάθεια ηγεμονίας ή με την αρνητική όψη, καπελώματος, του όλου "χώρου" εκ μέρους του συγγραφέα αρχής γενομένης από το ίδιο το όνομα της προσωπικής του οργάνωσης αλλά και από την όλη τακτική που χρόνια ακολουθεί ο ίδιος προσωπικά αλλά και το ΥΣΕΕ κάτω από την καθοδήγηση του. Αυτό ίσως που θέλει ιδιαίτερη επαφή και παρακολούθηση για να γίνει κατανοητό είναι η σταδιακή, ιδεολογική και τακτική θα λέγαμε, στροφή του συγγραφέα τα τελευταία χρόνια, από την υπεράσπιση μιας "φυσικής", "εθνικής", ανοιχτής πολυθειστικής θρησκείας, στην κατασκευή μιας ιδιόμορφης σεκταριστικής αφήγησης για την συνέχεια του ελληνικού πολυθεϊσμού, που αποσκοπεί προφανώς και κυρίως στην επίτευξη του παραπάνω πατροναρίσματος. Με λίγα λόγιαμ η αφήγηση αυτή που εμφανίστηκε το 2008 και βασίζεται ως έμπνευση και πηγές κατά κύριο λόγο στις εργασίες του ιστορικού Κων/νου Σάθα, λέει πως μέσω κάποιων μυστικών εταιριών του μεσαίωνα (Πχ. Ολύμπια Αδελφότης), η Ελληνική θρησκεία και μυστικά σχετικά με αυτή (τυπικά τελετών κ.α) επιβίωσε κρυφά από την εποχή του Πλήθωνα  και πως μέσω μιας σειράς διαδοχής η οποία καταλήγει στο σημερινό ΥΣΕΕ έφτασε στις ημέρες μας. Αποτέλεσμα των ανωτέρω είναι αφενός το ΥΣΕΕ να υποστηρίζει πως αποτελεί την Μοναδική, πραγματική, αληθινή ή ότι άλλο έκφραση της Ελληνικής θρησκείας και από την άλλη ο ίδιος ο Β.Ρασσιάς να φέρεται ως ο "νόμιμος" κάτοχος και εκπρόσωπος της. Για τα ιδεολογικά προβλήματα μιας τέτοιας αφήγησης έχω αναφερθεί στο παρελθόν (πχ εδώ) αρκετές φορές οπότε δεν χρειάζεται να επεκταθούμε ας δούμε, όμως, πως σχετίζονται με το βιβλίο.

Το συγκεκριμένο, λοιπόν, βιβλίο, είναι το προαναγγελθέν (όταν αρχικά παρουσιάστηκαν απο τον  συγγραφέα οι πρώτες εξιστορήσεις της συγκεκριμένης αφήγησης και ύστερα από τις εύλογες απορίες ή ερωτήσεις αρκετών ανθρώπων για την "απόδειξη" των λεγομένων του ή έστω για παρουσίαση των "πηγών" του, ο ίδιος είχε υποστηρίξει πως η κατεστημένη ιστορική επιστήμη δεν καταγράφει την δράση τέτοιων μυστικών εταιριών και την παράδοση αυτή οπότε στο μέλλον θα παρουσίαζε όλη την ιστορία υπό την μορφή "μυθιστορήματος"), αποκορύφωμα της παραπάνω προσπάθειας και το αποτέλεσμα των συσσωρευτικών μικροαφηγήσεων και κατασκευών που εν συνόλω καταλήγουν στην ολοκληρωμένη εικόνα που σύντομα περιέγραψα, όπως αυτές εμφανίστηκαν από την αρχή δημιουργίας του αφηγήματος μέχρι πριν περίπου ένα χρόνο που αυτό παγιώθηκε στα βασικά του χαρακτηριστικά. Πολύ ενδιαφέρουσα είναι η παρακολούθηση της διαχρονικής διαδιακασίας εμπλουτισμού και κατασκευής του μέσα από τις ομιλίες και αναρτήσεις του συγγραφέα, τις σχετικές ομάδες του FB κτλ αλλά και αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Το συγκεκριμένο βιβλίο, λοιπόν, μπορεί να εξεταστεί με δύο διαφορετικούς τρόπους. Ως αποτέλεσμα των παραπάνω διαδικασιών και ως εργαλείο των σκοπών του συγγραφέα του και ώς λογοτεχνικό έργο, μυθιστόρημα ή αφήγημα. Το πρόβλημα είναι πως είναι τόσο αλληλένδετα τα παραπάνω που ουσιαστικά ο οιοσδήποτε έχει την παραπαμικρή επαφή με το αντικείμενο δεν μπορεί να τα ξεχωρίσει και τόσο εύκολα. Η ίδια η δομή του βιβλίου βέβαια ενισχύει αυτό το πρόβλημα καθώς το μισό βιβλίο αποτελείται από κατά κύριο λόγο αυτοτελείς αφηγήσεις στιγμιοτύπων του παρελθόντος που αναδεικνύουν την δράση προσωπικοτήτων (υπαρκτές οι περισσότερες) οι οποίες συσχετίζονται με την συνέχεια της ελληνικής θρησκείας (παρουσιαζόμενες έτσι στο βιβλίο) και το άλλο μισό με την αφήγηση μιας σύγχρονης ιστορίας που περιλαμβάνει τον ίδιο τον συγγραφέα και εξαντλείται στο πώς η μυστικη εταιρία ήρθε σε επαφή μαζί του, το αναγνώρισε ως εκλεκτό και του παραδόθηκε η παραπάνω γνώση. Το κομμάτι αυτό, δηλαδή το μισό βιβλίο είναι μια εντελώς παιδική αυτοαναφορική προσπάθεια ανάδειξης της νομιμότητας των επιδιώξεων του συγγραφέα και κυκλικής "απόδειξης" του συνολικού του αφηγήματος που δεν έχει καμία λογοτεχνική αξία να σταθούμε. Για παράδειγμα ο συγγραφέας σε αυτό το κομμάτι (που αναπτύσσεται εναλλάξ με τις ιστορικές αφηγήσεις) της υποτιθέμενης συνάντησης του με κάποιον άγνωστο της μυστικής αυτής εταιρίας αρχές των 90s στο Θησείο πολλές φορές αναφέρει πράγματα, μόνο και μόνο για να εμφανίσει μετέπειτα αποκτηθείσα γνώση ή κατασκευασμένη ιστορία ώς υπαρκτή από τότε δηλαδή να δώσει βάθος στο αφήγημα του. Πχ αναφέρονται στον διάλογο τους στον Μάρουλλο (βλ. παραπάνω Σινιόσογλου) τον οποίο ουδέποτε ο συγγραφέας ανέφερε στην πληθώρα των δημοσιεύσεων και ομιλιών του (όπως και τους στρατιότι και ένα σωρό άλλα βασικά συστατικά του αφηγήματος) μέχρι και πολύ πιο πρόσφατα - αντίστοιχως, μόλις προ μηνός διαπίστωσα πχ πως στο αφήγημα πιθανώς να προστεθεί μελλοντικά και άλλο ένα "στοιχείο", η περίπτωση της "ελληνούπολης" για την οποία είχα γράψει άρθρο το 2013, αφού ο συγγραφέας έκανε σχετική ομιλία ) - μετά το 2008 (οπότε και χτίζεται η επαφή με το έργο του Σάθα κτλ) και o Μάρουλλος είναι ήδη αντικείμενο ξένων μονογραφιών, άρθρο σε εφημερίδες ή σε εγχώριες επιστημονικές δημοσιεύσεις. Το γιατί το Διιπετές πχ δεν θα μπορούσε να έχει βγάλει την "εθνική" ιστορία του Μάρουλου από το 1991 που την "ήξερε" και συζήταγε με το μέλος της αδελφότητας ο Ρασσιάς μέχρι το 2012-2013 που ανέβασε τον ύμνο στον Ήλιο) είναι κάτι που μας διαφεύγει (αν και γι' αυτό μπορεί μελλοντικά να υπάρξει ένα επεξηγηματικό "ιστορικό αφήγημα").

Στο έτερο κομμάτι τώρα των ιστορικών αφηγήσεων, ο συγγραφέας κάνει προσπάθεια να μας βάλει στο κλίμα της εποχής και των στιγμιοτύπων που παρουσιάζει και εδώ γίνεται εκτεταμένη χρήση λογοτεχνικών πηγών, προσπάθεια αναπαράστασης της γλώσσας και του ύφους της κάθε εποχής κτλ πράγμα που αν γινόταν με καλύτερο τρόπο θα μπορούσε να είναι επιτυχημένο. Δυστυχώς και μιλώντας λογοτεχνικά, το βιβλίο, ιδιαίτερα συγκεκριμένα σημεία ενώ κάποια άλλα οριακά είναι αποδεκτά, πάσχει ποικιλοτρόπως, από την επανάληψη μέχρι και την κακή διατύπωση, σαν να έχει γραφτεί στο πόδι, κάτι που μου έκανε εντύπωση καθώς και ο χρόνος υπήρχε (από την προαναγγελία) ώστε να γίνει προσεγμένη επιμέλεια, αλλά και τις εκφραστικές δυνατότητες αποδεδειγμένα κατέχει ο συγγραφέας. Το συνολικό αποτέλεσμα προσωπικά κρίνεται απογοητευτικό. Από την μία το κόστος της αυτοαναφορικότητας και καταστατικής δημιουργίας του (μισές από τις ελάχιστες 100 σελ σύνολο ) και από την άλλη το ιστορικό αφήγημα που δεν στέκεται αυτοτελώς στο ύψος του. Προσπαθώντας να είμαι αντικειμενικός (υπό την έννοια πως οι θρησκευτικές και ιδεολογικές προεκτάσεις των πρακτικών του συγγραφέα με βρίσκουν αντίθετο ) θα μπορούσα σε κάθε άλλη περίπτωση να δω το βιβλίο - αν ήταν μυθιστόρημα- ίσως σαν το εξαιρετικό Λάλον ύδωρ του Ασωνίτη, ή έστω σαν την ευχάριστη "μεσσιανική αυτοκρατορία" του Ρωμοσιού, αλλά δυστυχώς δεν καταφέρνει, ενώ κάλλιστα θα μπορούσε σαν ιδέα, να είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο. Καθώς στερείται βάθους στην ιστορία που αφηγείται (το μόνο "δέσιμο" σε ένα υποτιθέμενο όλο των ξεχωριστών αφηγήσεων-στιγμιοτύπων- είναι η συνάντηση στο Θησείο και η παράδοση των παραδεδομένων στον συγγραφέα) και δεν αναδεικνύει κανένα προτέρημα από αυτά που θα μπορούσε ως λογοτεχνία. Θα μπορούσε για παράδειγμα να είναι ένα αφήγημα ιδεολογικού ντοπάρισματος που να πωρώνει τους hardcore εγχώριους παγανιστές ή ένα μυθιστόρημα που να  εμπνέει τους τρίτους που έρχονται σε επαφή μαζί του, η ένα αφήγημα με στοιχεία μυστηρίου, θρίλερ και suspense αλλά Dan Brown κτλ αλλά δυστυχώς δεν...

Αυτό που μένει - αξία την οποία μοιράζεται με τα προηγούμενα έργα που παρουσιάσαμε - είναι νομίζω η ώθηση των ενδιαφερομένων στην μελέτη και αναζήτηση αυτών των πτυχών της ιστορίας ή των προσωπικοτήτων που παρουσιάζονται. Eίτε πρόκειται για την αρκετά διαφορετική παρουσίαση, σε σχέση με την "καθεστωτική" ιστορία, περιπτώσεων όπως του Ιάκωβου Βασιλικού  είτε την όντως ενδιαφέρουσα περίπτωση του Τραχανιώτη, είτε την ανύπαρκτη ιστορικώς, μη καταγραμμένη περίπτωση κάποιων άλλων, η κατανόηση/μάθημα είναι πως η ιστορία και τα αφηγήματα της δεν πρέπει να αναλίσκονται στην ιδεολογική ή παρόμοια μόνο χρήση, αλλά να εμπλουτίζονται και με άλλες, ουσιαστικές για την θετική απόκριση έναντι τους, αρετές. Εξάλλου ο συγκεκριμένος χώρος ενδείκνυται για αναζητήσεις και όχι αποκαλύψεις. Το άλλο που μας ενδιαφέρει, κάτι που ίσως στο μέλλον αποτελέσει αυτοτελές αντικείμενο έρευνας για μελετητές, είναι από την μία οι διαδρομές που ακολουθούν οι αναζητήσεις περί της Ελληνικής ταυτότητας και από την άλλη οι ιδεολογικές χρήσεις των όποιων ευρημάτων και απόψεων καθώς αυτές είναι που εν τέλει διαμορφώνουν δυναμικά και διαδραστικά τις μελλοντικές επαφές μεταξύ πρωτοπόρων μελετητών, εκλαϊκευτών, ή καθοδηγητών και του ψαγμένου η και άσχετου κοινού που γίνεται αποδέκτης τους με ποικίλους τρόπους. 

Εν εξελίξει εργασίες

Όπως θα έχετε διαπιστώσει όσοι ακολουθείτε το παρόν ιστολόγιο ο τελευταίος χρόνος υπήρξε εντελώς στείρος όσον αφορά δημοσιεύσεις και άρθρα. Κατά καιρούς, φυσικά επέρχεται μια κούραση, συχνά και μια απογοήτευση για το κατά πόσο υπάρχει το πρόσφορο έδαφος για τέτοιου ειδικού τύπου θεματολογία ειδικά όταν τα ίδια τα θέματα δεν αφήνουν περιθώρια για σύντομη ανάπτυξη των ζητημάτων και για το "ελαφρύ" ύφος στο οποίο φαίνεται να αναλώνεται η πλειοψηφία των χρηστών του internet. Όμως, κατ' ουσίαν είναι ο αδυσώπητος χρόνος ο οποίος στάθηκε εμπόδιο στο να ανεβάσω ένα σωρό πράγματα που θα ήθελα να γράψω, χρόνος ο οποίος έπρεπε να αφιερωθεί σε άλλες εργασίες.

Σίγουρα η σημαντικότερη σε ουσία εργασία όλο αυτό το διάστημα, ήταν η προσπάθεια της κοινότητας για την απόκτηση της νέας νομικής μορφής (http://religion.labrys.gr/), προσπάθεια η οποία ελπίζουμε να έχει σύντομα αίσια έκβαση, καθώς μπορεί να αποτελέσει την αναγκαία βάση για πολύ περισσότερες δράσεις και αποτελέσματα. Όλα αυτό το διάστημα τρεξίματος της υπόθεσης αυτής είδαν τα μάτια μου και άκουσαν τα αυτιά μου τόσα πολλά...πλήθος και τα κοινωνιολογικού μην πώ και ψυχιατρικού ενδιαφέροντος συμπεράσματα που αβίαστα βγαίνουν. Ίσως τα συζητήσουμε στο μέλλον.

 Έπειτα, σε συνέχεια της πρώτης εκδοτικής προσπάθειας με το "Ελληνικός Πολυθεϊσμός : Οικιακή λατρεία" (https://www.ianos.gr/oikiaki-latreia-0313162.html) και την εξαιρετικά επιτυχημένη μετάφραση του και κυκλοφορία στο εξωτερικό (http://www.amazon.com/dp/1503121887) την οποία στήριξαν τόσο πολύ οι ξένοι φίλοι που τείνει να αποτελέσει το δεδομένο εγχειρίδιο του σύγχρονου Ελληνικού πολυθεϊσμού, όποτε βρίσκω χρόνο προσπαθώ να γράφω κείμενα για το δεύτερο βιβλίο σχετικά με τις δημόσιες λατρευτικές εκφράσεις και πρακτικές της ελληνικής θρησκείας. Η κυριότερη διαφορά με το πρώτο βιβλίο στο οποίο η δυσκολία ήταν η ανεύρεση των βασικών πηγών για την οικιακή λατρεία, καθώς αυτή ήταν παραγκωνισμένη σε επίπεδο μελετών και εστίασης, είναι η επιλογή από ένα μέγα πλήθος πρωτογενών πηγών αλλά κυρίως δευτερευόντων πηγών και έργων. Για να βγεί και αυτό το βιβλίο σε μια μορφή μεστών χρηστικών κειμένων απαιτείται τεράστια απόσταξη των δεδομένων και προσεκτική επιλογή των πληροφοριών για να μπορούν να περάσουν στον αναγνώστη αυτά που θεωρώ ουσιαστικές βάσεις για τα ζητούμενα. Λογικά, λαμβάνοντας υπόψη το μέχρι στιγμής υλικό, στην τελική του μορφή το βιβλίο θα είναι μεγαλύτερο από το πρώτο και στο μέρος των εισαγωγικών κειμένων αλλά και σε αυτό της πρακτικής άσκησης δηλαδή των εορτών και τελετών, οπότε κάντε λίγο υπομονή (και εγώ μαζί).

Στο συγγραφικό κομμάτι επίσης, πρόσφατα ξεκίνησα να σημειώνω και περιστασιακά να γράφω πρόχειρα κείμενα για ένα προσωπικότερο project το οποίο προς το παρόν τιτλοφορώ "Σκέψεις για τον σύγχρονο ελληνικό πολυθεϊσμό". Εν αντιθέσει με τα παραπάνω βιβλία τα οποία έχουν ελάχιστα έως καθόλου θεωρητικά κείμενα (ιδεολογικής κατεύθυνσης θα λέγαμε) αλλά κυρίως πρακτικά και ιστορικά, σε αυτό σκοπεύω να συμπεριλάβω ελάχιστα ιστορικά και πηγές και πολλά από τα δεύτερα. Επειδή το έναυσμα για τα περισσότερα κείμενα πηγάζει από τις εμπειρίες, τις απορίες και τα ερεθίσματα εντός του περιβάλλοντος του εν Ελλάδι πολυθεϊσμού και γενικότερου αρχαιολατρικού ρεύματος, το οποίο ζώ εκ των εσω εδώ και πολλά χρόνια, προφανώς ο χαρακτήρας των κειμένων είναι από την μία προσωπικός, από την άλλη ελπίζω χρήσιμος γενικότερα, ώστε να αποτελέσει μια βάση προβληματισμών και συζήτησης γύρω από τα θιγόμενα θέματα. Ισως μάλιστα, αργότερα και τεκμηρίου περί των θιγομένων φαινομένων. Παρότι δεν έχω καταλήξει στην τελική μορφή, προς το παρόν φαίνεται πως αυθόρμητα έχουν δημιουργηθεί κάποιες ενότητες κειμένων, όπως για παράδειγμα μια στην οποία θίγονται ζητήματα που άπτονται της ιστορικής καταγωγής αυτού του "κινήματος" και των μετεξελίξεων του μέχρι να φτάσουμε στο σήμερα, καθώς και των διαφόρων παρακλαδιών που κατά καιρούς πετάγονται. Μια δεύτερη ασχολείται με ζητήματα χρονικότητας και εντοπιότητας του σύγχρονου πολυθεισμού.  Μια τρίτη με περί Θεών η άλλως θεολογικού χαρακτήρα σκέψεις, μια τέταρτη με κοινωνικά και ιδεολογικά ζητήματα και ούτω καθεξής. Δεν ξέρω πόσο καλός θα φανεί μαζί μου ο χρόνος ώστε να ολοκληρωθεί και αυτό το project αλλά αν έχετε τυχόν προτάσεις για να θιχτούν/συζητηθούν θέματα που νομίζετε πως λείπουν από το σημερινό σύμπαν του πολυθεϊσμού τώρα είναι μια καλή ευκαιρία να μου το πείτε.

Ακόμα, καθώς έχει επιβεβαιωθεί η συμμετοχή μου ώς ομιλητή στο πολύ ενδιαφέρον 1ο πανελλαδικό μυθικιστικό συνέδριο το οποίο θα πραγματοποιηθεί σε λίγους μήνες θα πρέπει να ολοκληρώσω σύντομα την εργασία που θα παρουσιάσω. Ελπίζω να την βρείτε, όπως και όλο το συνέδριο ενδιαφέρουσα και εσείς. Περισσότερες πληροφορίες προς το παρόν εδώ : mythcon και θα επανέλθω όταν έχουν καταλήξει τα διαδικαστικά για την ακριβή ημερομηνία διεξαγωγής τον τόπο κτλ.


 Πίσω έχουν μείνει και οι ενασχολήσεις με τις Μούσες, πέρα από τις κατά καιρούς μουσικές εκφράσεις για τις εορτές και παραστάσεις σε Προμήθεια, Αττικα Διονύσια κτλ. Παρότι κατά καιρούς οι Κάβειρος σκάνε μάτι και παίζουν λίγο (όπως πρόσφατα στο δεύτερο Athens Goddess Festival, δεν έχω καταφέρει να σοβαρευτούμε να μπούμε στούντιο να βγάλουμε ενα προσεγμένο άλμπουμ όπως πολλοί φίλοι μας ζητάνε τόσα χρόνια. Το υπάρχον υλικό φτάνει για τρία άλμπουμ και έτσι όπως πάει αν δεν γίνει κάτι ώστε να βρεθούν, χρήματα για το στούντιο, χρόνος και διάθεση οργάνωσης των μελών, ίσως να γίνουμε από τα λίγα σχετικά σχήματα με 100 κομμάτια και καμία κυκλοφορία, το απόλυτο underground cult δηλ :-). 



Ευτυχώς πρόσφατα τελείωσαν οι ηχογραφήσεις της καινούργιας δουλειάς των Kawir στην οποία είχα την τιμή να συμμετέχω παίζοντας κλασικά φλογέρες, αρχαία λύρα, ψαλτήρι, γκάιντα κτλ. και δεν νοιώθω εντελώς αποξενωμένος από τις Θεές. Ελπίζω το άλμπουμ να κυκλοφορήσει σύντομα και να μας ανεβάσει λίγο, όπως εξάλλου όλες οι προηγούμενες δουλειές του εμβληματικού πια σχήματος.


Βιντεάκι που γραφουμε ένα κάλεσμα βούκινου εδώ.

Τέλος, ελπίζω στο επόμενο διβδόμαδο με κάτι άδειες που περίσσεψαν να βρώ λίγο χρόνο, ανάμεσα στις εργασίες για τις τρεις ενότητες του πανεπιστημίου που αποφάσισα να πάρω φέτος (λες και περίσσευε χρόνος και δεν έφταναν οι δύο...), να ανεβάσω κανένα κείμενο απ' όλα αυτά που θα ήθελα να έχω ανεβάσει.




Αν δεν τα πούμε μέχρι ή την Κυριακή στον λόφο για τα Ποσείδεα, Διονύσια καλό Ηλιοστάσιο σε όλους.

Ερρωσθε άπαντες.

On Labrys' "Hellenic Polytheism : Household worship" English edition

The first book of our community, "Labrys",  titled Hellenic Polytheism : Household worship was published a few days ago and as for some reason I never actually posted anything on the original Greek release I would like to say a few things now that the English edition is available.

First of all ,about how the book came into existence: Although there is an abundance of academic material available for the Hellenic religion, no book existed (In Greek), that could act as an introductory manual for those interested in actually following the religion instead of learning historical facts. Of course throughout the years, from within the community we have helped as much as possible those that approached us, or via our site, speeches, videos etc those interested in general, by giving guidelines on the most basic forms of worship, celebrations and other rites. Still we kept getting more and more questions and what was obviously needed was a practical guide that could enable one to start following our religious path personally.

With this in mind we decided to record these basic and necessary rites along with some simple explanatory texts for the most common things that we were often asked to explain. We decided to not delve deep into historical facts, theoretical debates  and things that can be found in any academic research on the subject, but instead focus on the practical things, as we know all to well that it's an entirely different thing to "know" about a religion than practice it. In addition, as we are still talking about a traditional religion we decided to include some important first hand sources on the subjects that needed some explaining as to what was written and why. Finally as the task seemed too demanding to accomplice once off, on top of everything else that the community was (and still is) working for, we decided to split our material and subject into two different books, the first focusing on household worship, which was also the most important first step for anyone wishing to privately follow the path and the second concerning the public festivals and such aspects of the religion.

For the English edition, apart from the same above reasons and the always supportive stance of all the members of the digital world polytheistic community, we decided that it would be important to have for the first time a native traditional voice heard abroad. Not that we do not find adequate or important all the work that has been till recently done on the subject by the non-Greeks, but still it seems odd that in its majority the contemporary Hellenistic movement is being dominated by non-Greek and probably non-traditional -that is eclectic- voices. Having the belief that modern Hellenismos should still be rooted in its place of origin, not to mention that the vast majority of contemporary believers are still here although hardly seen or heard abroad  we decided to proceed with the English edition as well, which would not be possible but for the translation (and not only) work of Lesley and Radamanthys.

On the technical side, the book is split into two sections, the first containing all the introductory texts and explanations already mentioned and the second the actual rituals, hymns, prayers etc (content screenshots at the end). The goal was to have a small concise edition that one could carry along, keep always near and navigate to the needed ritual to personally perform it. We hope that it will serve its purpose and on a first level give the initial push that many people need in order to start worshiping the Gods.

In the few days since becoming available online the book managed yesterday to climb to no1 place of Amazon hot new releases in its category (paganism) – thumbs up guys- and this shows the potential of our religious beliefs. For this I have to thank all the friends in the internet world that embraced the publication with such enthusiasm. Still the more important lesson is that Hellenism in its contemporary form (or forms) is a growing trend, and that it falls on to all of us to support newcomers and evolve our faith in the most respectful (which for us is tied with "traditional") manner. I honestly believe that in the near future we will all be proud of what has been collectively achieved.

Finally as I have already briefly mentioned online, we would welcome all reviews of the book once you have read it, as this will enable us to identify areas of interest or other things of importance to you, mostly to be used in the forthcoming title that is currently under development, but why not, in a second edition of this current title in the future as well.

'Αγιοι, σαν απο αρχαίο ελληνικό μυθιστόρημα

Πρίν λίγες ημέρες, στις 5 του Νοέμβρη,  η εκκλησία (όχι του δήμου) εόρταζε την μνήμη των Αγίων μαρτύρων Γαλακτίωνος και Επιστήμης. Ωραία ονόματα θα μου πείτε αλλά τι μας νοιάζει ποιους άσημους εόρταζε η εκκλησία και το κυριότερο τι σε νοιάζει εσένα. Δεκτόν, Αλλα κάντε λίγο υπομονή και θα φανεί το ενδιαφέρον μου.

Σύμφωνα λοιπόν με τας ιεράς πηγάς, το ζεύγος των Αγίων με τα ωραία ονόματα έζησαν και μαρτύρησαν επί της βασιλείας του βρωμερού ειδωλολάτρη Δέκιου τον τρίτο αιώνα. Και συνεχίζω με αντιγραφή για να κρατώ την εμπνευσμένη διατύπωση...:

"Οι Έλληνες γονείς του Γαλακτίωνα, Κλειτοφών και Λευκίππη, ήταν πρώτα ειδωλολάτρες. Κάποιος, όμως, ιερομόναχος, που ονομαζόταν Ουνούφριος, τους προσείλκυσε στη χριστιανική πίστη. Από τότε διέθεταν τα πλούτη τους σε κάθε αγαθοεργία. Το δε γιο τους Γαλακτίωνα ανέθρεψαν «ἐεν παιδεία καιὶ νουθεσίαᾳ Κυρίου». Δηλαδή, με παιδαγωγία και νουθεσία, σύμφωνη με το θέλημα του Κυρίου. Και η παιδαγωγία αυτή δεν άργησε να φέρει τους θαυμαστούς καρπούς της. Ο Γαλακτίων όταν μεγάλωσε, νυμφεύθηκε μία ωραία κόρη, την Επιστήμη, την οποία ο ίδιος είλκυσε στο Χριστό.
Η ζωή τους κυλούσε αφιερωμένη στην υπηρεσία του λόγου του Θεού και στη διακονία του πλησίον, ώσπου ξέσπασε ο διωγμός του Δεκίου. Τότε, ο μεν Γαλακτίων πήγε σε μοναστήρι του όρους Σινά, η δε Επιστήμη σε γυναικείο κοινόβιο.
Αλλά η λαίλαπα του διωγμού έφθασε και στα μέρη εκείνα, με αποτέλεσμα να συλληφθεί ο Γαλακτίων από τον άρχοντα Ούρσο. Όταν το πληροφορήθηκε αυτό η Επιστήμη, έτρεξε και παρακάλεσε τους διώκτες να συλλάβουν και αυτή προς ενίσχυση του συζύγου της. Ο άρχοντας Ούρσος, μη μπορώντας να τους πείσει να αλλαξοπιστήσουν, αφού τους βασάνισε σκληρά στο τέλος τους αποκεφάλισε (περί το 250 μ.Χ)"

Τα παραπάνω συνοπτικά για να κατατοπιστειτε γρήγορα στο θέμα. Για όσους  έχουν έφεση στην ανάγνωση μαρτυρολογίων και άλλων παραμυθιών υπάρχει και αυτό το λινκ που περίεχει όλη την δημοσιογραφικά αποτυπωμένη αλήθεια του βίου των δύο χριστιανών "ηρώων". Ας πάμε, ομως, λίγο πιο πίσω από τον τρίτο μεταχριστιανικό αιώνα.

Κάπου στα ελληνιστικά χρόνια, οι συνθήκες της εποχής, οδηγούν στην δημιουργια ενός νέου λογοτεχνικού είδους ,το πρώτο που εμφανίζεται μετά την κλασική εποχή (ποίηση, ιστοριογραφία, ρητορική και φιλοσοφία) και ίσως τελευταίο έκτοτε ,αυτό του μυθιστορήματος. Το αρχαιο ελληνικό μυθιστόρημα, γεννιέται τότε αλλά καλλιεργείται εντατικά και ακμάζει στην μετέπειτα ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο και κυρίως μετά την βασιλεία Ηρώδη, επί Αντωνίνων (την ευτυχέστερη ιστορική περίοδο για την ανθρωπότητα όπως υποστήριξε ο Γϊββον). Το νέο λογοτεχνικό είδος εμπεριέχει στοιχεία απ' όλα περίπου τα προγενέστερα του είδη αλλά ως πεζογράφημα αποτελεί ένα εντελώς ξεχωριστό αντικείμενο εξ'ού και μιλάμε για την γέννηση του μυθιστορήματος (ακόμα και του σημερινού).

Πρέπει να υπήρχαν πάρα πολλά τέτοια έργα στην αρχαιότητα, σήμερα, όμως, δυστυχώς μας σώζονται μόνο πέντε περίπου ολόκληρα και μερικά σπαράγματα και τίτλοι απο άλλα. Ο κανόνας του αρχαίου ελληνικού μυθιστορήματος, δηλαδή τα πέντε σωζόμενα μεγάλα έργα είναι ο κάτωθι:
1. "Τα περί Χαιρέαν και Καλλιρόην"  του Χαρίτωνα από την Αφροδισιάδα της Καρίας.
2. " Τα κατ' Ανθειαν και Αμβροκομην Εφεσιακα" του Ξενοφώντα του Εφέσιου.
3. "Τα κατα Λευκίππην και Κλειτοφόντα" του Αχιλλέα Τάτιου από την Αλεξάνδρεια. Spoiler alert!
4. "Τα κατά Δαφνιν και Χλόη" του Λόγγου από τη Λέσβο
5. Τα Αιθιοπικά του Ηλιόδωρου από την Έμεσα της Φοινίκης (ο οποίος σύμφωνα με μεταγενέστερες πηγές υποστηρίζεται πως έγινε επίσκοπος Τρίκκης)

Ισως απο τους τίτλους και μόνο να αντιλαμβανόμαστε πως θεματικά αυτά τα μυθιστορήματα ανήκουν σε αυτό που σήμερα θα λέγαμε ρομάτζο, είναι δηλαδή περιπετειώδεις ερωτικές αφηγήσεις. Για να μην σας κουράζω όμως περισσότερα γι αυτό το πολύ ενδιαφέρον θέμα εδώ και για τους πολύ απαιτητικούς υπάρχει και το βιβλίο του Tomas Hagg απο τις εκδόσεις του ΜΙΕΤ.

Για να συσχετίσουμε, όμως, τα θέματα, όπως ίσως θα πρόσεξε ο παρατηρητικός αναγνώστης, τα ονόματα των γονέων του Αγίου Γαλακτίωνα ταυτίζονται με τους ήρωες του τρίτου κατά σειρά μυθιστορήματος. Και φυσικά αυτό δεν είναι μια απλή σύμπτωση οφειλόμενη στην κοινοτοπία των ονομάτων, σαν να λέμε η Μαρία και ο Γιάννης αλλά πρόκειται ακριβώς για αυτούς τους ήρωες του μυθιστορήματος, στοιχεία του οποίου μάλιστα υπάρχουν στο μαρτυρολόγιο.

Εκτυλίσσεται δηλαδή εμπρός μας η διαδικασία κατασκευής αγίων και μαρτύρων, τους οποίους μέχρι σήμερα τιμά η χριστιανική εκκλησία,  και ακόμα χειρότερα στους οποίους βασίζεται από την μία για να αποδείξει τους διωγμούς των κακών ειδωλολατρών εναντίων της και από την άλλη για να εμπνεύσει τους πιστούς της και να δικαιολογήσει/εξηγήσει ένα σωρό πράγματα τα οποία ψυχολογικά βασίζει στο "αίμα ηρώων", όπως για παράδειγμα την ιστορικά τεκμηριωμένη (έναντι των ανεδαφικών που υποστηρίζει η ίδια) δίωξη όλων των άλλων από την επίσημη εκκλησία.

Η συγκεκριμένη περίπτωση δεν είναι η μοναδική, δεν είναι ούτε καν σπάνια αφού αρκετές μελέτες έχουν διαπιστώσει την ύπαρξη πολλών αντίστοιχων. Υπάρχει μάλιστα και μια περίπτωση μετατροπής μιας τέτοιου τύπου βουδιστικής ιστορίας στα χριστιανικά μαρτυρολόγια (τίποτα δεν άφησαν να μην το κλέψουν, όπως αντίστοιχα υπάρχει και η μεταφορά της ιστορίας ενός αρχαίου ελληνικού μυθιστορήματος που δεν σώθηκε στις περσικές χίλιες και μια νύχτες!*). Σε πιο προχωρημένες μελέτες μάλιστα, όπως στην πρόσφατη της Candita Moss στην οποία έχω αναφερθεί στο παρελθόν, υποστηρίζεται πως το 90% και βάλε των μαρτυριολογίων, των απόκρυφων πράξεων κτλ είναι διασκευασμένες αντιγραφές παγανιστικών κειμένων (δύο ολόκληρα κεφάλαια του βιβλίου αναφέρονται σε αυτό το ζήτημα).

Το ωραίο μάλιστα είναι, ωραίο γιατί δεν γίνεται να επικαλεστούν άγνοια, πως αυτά τα κείμενα διαβάζονταν ακόμα στο Βυζάντιο (τα αναφέρουν για παράδειγμα ο Φώτιος και ο Ψελλός με σχετικά θετική γνώμη) και μάλλον αποτέλεσαν και το πρότυπο της παρθενίας στην χριστιανική διαστρεβλωμένη ηθική αφού οι πιστές ηρωίδες των ελληνικών μυθιστορημάτων μετεβλήθησαν στις αγίες και οσίες που μαρτυρούσαν παρθένες ως νύμφες του Τζεσουά. Το πόσο μεγάλη ήταν η διάδοση τους φαίνεται έκδηλα και από την σχετικά πρόσφατη ανεύρεση παπυρικών θραυσμάτων με αποσπάσματα άγνωστου αρχαίου ελληνικού μυθιστορήματος σε μοναστήρι στην Ισπανία.

Βλέπουμε λοιπόν, μια ευφάνταστη περίπτωση οικειοποίησης παγανιστικών κειμένων από τον χριστιανισμό, τα οποία αλλοιώθηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε να στρέφονται προπαγανδιστικά κατά των ίδιων των δημιουργών τους και μας δίνεται η δυνατότητα να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς στους οποίους στηρίχθηκε ο χριστιανισμός για να επιβληθεί. Δεν κατέκλεψαν μόνο μύθους, τυπικά και ένα σωρό πράγματα. Ούτε τα μυθιστορήματα μας δεν άφησαν. Τόσο αλήθεια! Μια καραμπινάτη περίπτωση μυθικισμού δηλαδή για τους γνωρίζοντες

Βέβαια τώρα που το μάθατε και εσείς τι πιο χρήσιμο από το να βρείτε και να διαβάσετε κάποιο από αυτά τα εν πολλοίς άγνωστα έργα της ελληνικής λογοτεχνίας. Μάλιστα βρίθουν από θρησκευτικές αναφορές και υπάρχει σε αυτά η μοναδική σκηνή τελετής νεκρομαντείας που έχουμε από ελληνικά κείμενα.



*Παρότι έχει αρκετές περιπτώσεις τέτοιες στο βιβλίο της η Moss, την συγκεκριμένη δεν την θυμάμαι να την είχα δει. Ή μου διέφυγε ή επειδή κυρίως εστιάζει στην λατινική εκκλησία δεν την ήξερε. Οφείλω την επισήμανση σε ομιλία του πάντα έξοχου δάσκαλου και ειδικού επι του θέματος Γ. Γιατρομανωλάκη, όπως επίσης και αρκετά περισσότερα στοιχεία που αναφέρω περί του αρχαίου ελληνικού μυθιστορήματος.

Ο Κίτρινος Βασιλιάς - Η μυθολογία Κθούλου στο "True Detective"

ξεκινώντας να βλέπω την πολύ καλή νέα τηλεοπτική σειρά του ΗΒΟ, “true detective” ποτέ δεν περίμενα, πέραν της εξαιρετικής ηθοποιίας των  Matthew McConaughey και Woody Harrelson και μιας πολλά υποσχόμενης αστυνομικής ιστορίας μυστηρίου, να βρω και στοιχεία των αγαπημένων εφηβικών μου αναγνωσμάτων της φανταστικής λογοτεχνίας τρόμου, πόσο μάλλον στοιχεία, τα οποία ανήκουν στην μυθολογία Κθούλου. Έτσι, προσπέρασα μάλλον αδιάφορα την πρώτη σεναριακή αναφορά στον «κίτρινο βασιλιά», θεωρώντας την τυχαία, και εστίασα, όπως προέτρεπε η σκηνοθεσία και το σενάριο, στο χτίσιμο των δύο βασικών χαρακτήρων και της σχέσης τους. Όταν, όμως,  άρχισαν να εμφανίζονται συμβολικά στοιχεία, να υπονοείται κάποιο μεταφυσικό μυστήριο και να πληθαίνουν οι ανάλογες αναφορές, η προσοχή μου στα κρυμμένα μηνύματα εντός της ιστορίας εντάθηκε, μέχρι που στο τέλος οι υπόνοιες μου για σκόπιμη χρήση κάποιων ονομάτων επιβεβαιώθηκαν.

Δύο λόγια όμως πρώτα για την κεντρική ιστορία της σειράς, η οποία εξελίσσεται παράλληλα σε δύο χρόνους, αρχικά το 1995 συνεχίζοντας ύστερα στο 2012:

Η υπόθεση ξεκινάει το 95 σε μια επαρχία της Λουϊζιάνα με τους δύο αστυνομικούς πρωταγωνιστές, τον ντόπιο Martin "Marty" Hart (Woody) και τον άρτι αφιχθέντα στο τμήμα Rustin "Rust" Cohle (McConaughey) να συνεργάζονται σε μια περίεργη υπόθεση τελετουργικής δολοφονίας μιας νεαρής πόρνης για την οποία ο Rust πιστεύει πως ευθύνεται κάποιος serial killer, καθώς βάσει των στοιχείων πιστεύει πως αυτός δεν είναι ο πρώτος του φόνος. Το θύμα βρίσκεται στην μέση ενός φρέσκο-θερισμένου χωραφιού, γυμνό, δεμένο σε γονατιστή στάση, με τα μάτια καλυμμένα και ένα περίεργα κατασκευασμένο στέμμα από ξύλα και κέρατα ελαφιού στο κεφάλι. Ένα σπειροειδές σημάδι ξεχωρίζει σαν στάμπα στην πλάτη του, ενώ όλο το σώμα είναι στραμμένο προς ένα επιβλητικό μοναχικό δέντρο, μια σκόπιμη τοποθέτηση η οποία δίνει την ψευδαίσθηση προσευχόμενου πιστού. Οι έρευνες μετά από λίγο οδηγούν στην επανεξέταση μιας παλαιότερης υπόθεσης εξαφάνισης μιας ανήλικης κοπέλας, η οποία ουδέποτε δηλώθηκε στις αρχές, ενώ σύντομα δίνεται η εντύπωση για την ύπαρξη μιας ευρύτερης συνωμοσίας, η οποία περιλαμβάνει κάποιο τοπικά ισχυρό παρεκκλησιαστικό κέντρο, τον σημαίνοντα ηγέτη του (έχοντα συγγενικές σχέσεις με πολιτικό), καταγγελίες για αποπλανήσεις ανηλίκων, αλλά και μια μυστηριώδη σέκτα η οποία ενδεχομένως και να προέβαινε σε τελετουργικές δολοφονίες κάτω από ένα μίγμα σαντερία, σατανισμού κτλ.

Όπως αρκετοί παρατήρησαν, πολλά από τα παραπάνω στοιχεία,  μοιάζουν να είναι εμπνευσμένα από την πραγματική ιστορία ενός τοπικού πάστορα της εκκλησίας του Ωσαννά ονόματι Louis David Lamonica, ο όποιος κατηγορήθηκε μαζί με άλλους για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών (κατηγορία για την οποία καταδικάστηκε) και για συμμετοχή σε σατανιστικές τελετές (ζήτημα για το οποίο τελικά δεν δικάστηκε, ενώ κυριάρχησε στον τοπικό πληθυσμό η άποψη περί συγκάλυψης.) Και στην σειρά, όμως, το σενάριο έτσι όπως εξελίσσεται δίνει την εντύπωση  πως βαδίζει σε αντίστοιχα μονοπάτια, ενός κλασικού πολιτικού-αστυνομικού θρίλερ, εξαιρώντας κάποιες ελάχιστες στιγμές όταν οι δύο ντετέκτιβς πλησιάζουν στα βήματα του δολοφόνου(ων), όπου εμφανίζονται οι αναφορές στον κίτρινο βασιλιά και σε κάποιες περίεργες μεταφυσικές πεποιθήσεις τις οποίες αυτός δείχνει να έχει (βάσει της τελετουργικής δολοφονίας κυρίως), ενώ κάνα δυο φορές ακούμε και την λέξη Καρκόσα, χωρίς να είναι απολύτως ξεκάθαρο αν με αυτόν τον όρο εννοείται κάποια συγκεκριμένη πίστη όπως η σαντερία, κάποιος δαίμονας  κάποιο μέρος ή κάτι άλλο. Εξάλλου στην πλοκή του έργου, όσοι χρησιμοποιούν αυτά τα ονόματα είναι οι απολύτως διαψεύσιμοι χαρακτήρες. Ο ένας εκ των εμπλεκομένων στην δολοφονία, τον οποίο οι δύο ντετέκτιβς τελικά σκοτώνουν, το κατεστραμμένο ψυχολογικά, σχεδόν κατατονικό κοριτσάκι που καταφέρνουν να σώσουν από τα χέρια του, μια γηραλέα και άρρωστη πια νέγρα, πρώην οικονόμος της σημαίνουσας οικογένειας που αναφέραμε πριν, και η παραληρηματική, εμφανώς  καθυστερημένη, γυναίκα του τελικού υπόπτου με τα τρία από τα τέσσερα περιστατικά να βρίσκονται στα τελευταία επεισόδια της σειράς.



Κατά μήκος της ακτής, σκάνε τα νεφο-κύματα,
Και οι δίδυμοι ήλιοι δύουν πίσω από την λίμνη
ενώ οι σκιές μακραίνουν 
στην Καρκόσα.
Περίεργη είναι η νύχτα στην οποία ανατέλουν μαύρα άστρα
και περίεργα φεγγάρια κυκλώνουν τους ουρανούς
Αλλά ακόμα πιο περίεργη είναι
η χαμένη Καρκόσα
Τραγούδια που θα άδουν οι Υάδες
εκεί που ανεμίζουν τα κουρέλια του βασιλιά
πρέπει να πεθάνουν ανήκουστοι
στην Ντιμ Καρκόσα
Τραγούδι της ψυχής μου, η φωνή μου είναι νεκρή
Πέθανε, όμως, ατραγούδιστη, όπως ακύλιστα δάκρυα
στεγνώνουν και πεθαίνουν
στην χαμένη Καρκόσα.
"Το τραγούδι της Cassilda" απο το "Ο βασιλιάς στα κίτρινα" μέρος 1ο σκηνή δεύτερη


Ο «βασιλιάς στα κίτρινα» (The King in Yellow) είναι μια συλλογή μικρών ιστοριών του Αμερικανού συγγραφέα Robert W. Chambers, η οποία πρωτοεκδόθηκε το 1895. Το βιβλίο περιέχει δέκα ιστορίες στις οποίες πρώτες τέσσερεις («ο διορθωτής των φημών», η «μάσκα», στην «αυλή του δράκου» και «το κίτρινο σημάδι») αναφέρεται ο «κίτρινος βασιλιάς». Αυτό που συνέχει τις τέσσερεις ιστορίες είναι οι αναφορές σε ένα φανταστικό θεατρικό έργο γραμμένο σε βιβλίο με τίτλο «ο βασιλιάς στα κίτρινα», σε μια μυστηριώδη υπερφυσική οντότητα με το ίδιο όνομα, και τέλος, στο κίτρινο σημάδι. Στα διηγήματα αυτά με το μακάβριο και περίεργο ύφος (ενώ τα επόμενα 6 της συλλογής  είναι ρομαντικά, είδος με το οποίο έγινε γνωστός ο συγγραφέας) είναι χαρακτηριστικό πως λέγεται πως όποιος διαβάσει το μυστήριο έργο στο βιβλίο τρελαίνεται και απελπίζεται. Δεν χρειάζεται εδώ να σας υποδείξω τις ομοιότητες με το Νεκρονόμικον του Lovecraft.

Η αλήθεια είναι πως ο πατέρας της μυθολογίας Κθούλου επηρεάστηκε πάρα πολύ από αυτά τα διηγήματα του Chambers, όχι μόνο με το να χρησιμοποιήσει σε δικά του έργα τις αναφορές στον κίτρινο βασιλιά και στο κίτρινο σημάδι(για παράδειγμα στο «Ο ψιθυριστής στο σκοτάδι») ή στην Καρκόσα, αλλά κυρίως στο να υιοθετήσει την γραφή με υπόνοιες του Chambers για τις σκοτεινές αναφορές, έτσι ώστε ο αναγνώστης να φαντάζεται και να οδηγείται από την ίδια του την φαντασία στο τρομαχτικό μυστήριο. Λιγότερο ίσως εμφανής, είναι η επιρροή στην χαρακτηριστική θεματική του με τον συμπαντικό τρόμο και τους  άλλους κόσμους, η οποία όμως γίνεται αντιληπτή. Αρκεί να διαβάσουμε το τραγούδι της Cassilda, το οποίο στο έργο του Chambers είναι ένα μέρος από το μυστήριο έργο του κίτρινου βασιλιά. Ο Lovecraft μάλιστα, συνέδεσε στην δική του ιστορία το κίτρινο σημάδι με μια κατά τ’ άλλα άγνωστη και πουθενά έκτοτε αναφερόμενη οντότητα, τον Χαστούρ (Hastur), η οποία στην πορεία εξέλιξης της μυθολογίας Κθούλου καθιερώθηκε ως ένας ακόμα Μεγάλος Παλαιός. Για τον γνωστό συνεχιστή του είδους, August Derleth το κίτρινο σημάδι ανήκει στον Hastur, ο οποίος μένει στην χαμένη Carcosa. Εξίσου ενδιαφέρον είναι πως ο Chambers, είχε και αυτός δανειστεί τα ονόματα Καρκόσα, Χαστούρ και Χάλι ( η λίμνη Hali την οποία αναφέρει και ο Lovecraft) από έναν άλλο συμβολιστή συγγραφέα του γκόθικ και γκροτέσκου που θυμίζει τον Πόε, τον Ambrose Bierce και έκτοτε αυτά επανεμφανίζονται υπό διάφορες μορφές σε πολλούς συγγραφείς.

...Ανέφερε την ίδρυση της δυναστείας της Carcosa, τις λίμνες που συνέδεαν την Hastur, τον Αλντεμπαράν και το μυστήριο των Υάδων. Μίλησε για την Cassilda και την Camilla, και ήχησε τα θολά βάθη της Demhe, και της λίμνης Hali. "Τα κομένα κουρέλια του κίτρινου βασιλιά πρέπει να κρύψουν τον Yhtill για πάντα», μουρμούρισε, αλλά δεν πιστεύω ο Vance να τον άκουσε... ‘Robert W. Chambers, ο επισκευαστής των φημών’.

«Γνωρίζεις για την (τον, το;) Καρκόσα» ρωτάει στην σειρά η γριά οικονόμος και μετά τα χάνει, μόλις ο Rasty της δείχνει τα σκίτσα του από κάποιες φετιχιστικές κατασκευές με ξυλάκια, κάτι ανάμεσα σε σύμβολο βούντου ή παγίδας πουλιών, οι οποίες βρίσκονται σε καίρια για την υπόθεση που ψάχνουν σημεία. «Ο Κίτρινος βασιλιάς έρχεται» αναφωνούν άλλοι χαρακτήρες».



Οι επιρροές στην σειρά από όλη την πρότερη μυθολογία δεν εξαντλούνται στα ονόματα, αλλά όπως και στην περίπτωση του Lovecraft φτάνουν πολύ βαθύτερα στον τρόπο με τον οποίο το σενάριο και η σκηνοθεσία χειρίζονται την σκοτεινή ατμόσφαιρα μυστηρίου στην σειρά. Έτσι δεν έχουμε τις γνωστές τα τελευταία χρόνια ανατροπές στην υπόθεση, ώστε να ψάχνουμε μήπως τελικά ο δολοφόνος είναι κάποιος εκ των πρωταγωνιστών και ανάλογα, αλλά αντιθέτως έχουμε σταδιακά μια κορύφωση του μυστηρίου η οποία μάλιστα φτάνει στο απόγειο της με το τέλος, όπου δεν έχει δοθεί καμία απάντηση στα σχετικά ερωτήματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το πώς παρουσιάζεται μια σκηνή στην οποία ο Rast δείχνει μια βιντεοκασέτα, πειστήριο τελετουργικού φόνου ενός κοριτσιού υποθέτουμε, στον Marty. Δεν βλέπουμε ποτέ το περιεχόμενο (όπως συνηθίζεται σε αστυνομικά έργα), αλλά φανταζόμαστε μόνο βάση του αποτελέσματος, το οποίο είναι ο Marty να ουρλιάζει και να αγωνιά (θυμίζει το αποτέλεσμα της ανάγνωσης των σκοτεινών βιβλίων της μυθολογίας Κθούλου).

«Είμαι έτοιμος να ανελιχθώ», λέει ο δολοφόνος στην γυναίκα του, υπονοώντας πως όλα τα χρόνια προετοιμασίας, με τελετουργικές δολοφονίες και άλλα σκοτεινά έργα, εξυπηρετούν έναν σκοπό. Οι ντετέκτιβς τον καταδιώκουν σε έναν λαβύρινθο κατεστραμμένων πέτρινων κτηρίων, τεράστιας έκτασης και πολυπλοκότητας, τα οποία έχει καλύψει η πλούσια βλάστηση των βάλτων της Λουϊζιάνα (μια άλλη Καρκόσα) και το τελικό δωμάτιο είναι ένας χώρος με έναν θόλο με στρογγυλό άνοιγμα από το οποίο φαίνεται ο ουρανός. Εκεί ο Rast, έχει μια κρίση, μια συνηθισμένη κρίση ψευδαισθήσεων από αυτές που έχει περιγράψει δυο τρεις φορές πως έχει σε όλο το έργο ως αποτέλεσμα των καταχρήσεων που αναγκαστικά έκανε όταν υπηρετούσε σαν μυστικός της δίωξης ναρκωτικών. Όμως είναι η πρώτη φορά που αυτή παρουσιάζεται αντί να αναφέρεται. Στην «ψευδαίσθηση» του ο Rast βλέπει από το στρογγυλό άνοιγμα να δημιουργείται και να κατεβαίνει στο δωμάτιο ένας μικρός κυκλώνας (εδώ θυμίζει το άνοιγμα των πυλών σε διάφορα διηγήματα του Lovecraft) αποσπώντας του την προσοχή για όσο χρόνο χρειάζεται ο δολοφόνος (που οι περισσότεροι ακολουθώντας το σενάριο, υποθέτουμε πως είναι ο κίτρινος βασιλιάς) ώστε να του επιτεθεί. Τελικά με την επέμβαση του Marty τον σκοτώνουν (αφού οι  πρώτες σφαίρες στο σώμα δεν δείχνουν να του κάνουν και τίποτα), και οι πρωταγωνιστές καταλήγουν στο νοσοκομείο. Η σειρά τελειώνει με έναν διάλογο στον οποίο ο Rast, ο οποίος σε όλη την προηγούμενη διάρκεια του έργου ήταν ένας φιλοσοφημένος άθεος πεσιμιστής (σε βαθμό που οι μισοί διάλογοι θυμίζουν βιβλίο του Cioran), εξηγεί στον Marty πώς είδε και ένοιωσε πράγματα φτάνοντας κοντά στον θάνατο, πως υπάρχει φώς στο σκοτάδι και πως αυτή είναι μια μάχη στην οποία γίνεται πρόοδος. «Στην αρχή του κόσμου, το φώς ήταν λιγότερο», λέει χαρακτηριστικά.

Τελικά, ολοκληρώνοντας την σειρά, είμαι πολύ εντυπωσιασμένος από τον τρόπο με τον οποίο μια κλασική αστυνομική ιστορία, μεταλλάχθηκε σε ένα δεύτερο κρυμμένο βαθμό, καθώς όλα αυτά δεν θα έχουν νόημα για τους «αμύητους» στον κόσμο του Lovecraft και της ιστορίας της λογοτεχνίας τρόμου, από τις σκόπιμες αναφορές στα προαναφερθέντα. Είμαι και πολύ περίεργος να δώ αν η μυθολογία Κθούλου θα βγει πιο ανοιχτά σε μια ενδεχόμενη συνέχεια σε επόμενη σεζόν η απλά αν κάποια στοιχεία της χρησιμοποιήθηκαν ώστε να δοθεί ένα ενδιαφέρον σκοτεινό κλίμα στο έργο και κάτι για να ασχολούνται οι φανατικοί του είδους.

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Φαινόμενα", τ.172

Μάρτυρες και μίσος

Μιας και κυκλοφόρησε το πολυαναμενόμενο βιβλίο της Candida Moss

χωρίς πολλά λόγια ένα βιντεάκι από την συγγραφέα στο οποίο μας εξηγεί γιατί ακόμα επικρατεί η ίδια ψυχολογία στις κοινωνίες μας και απλά κάντε τις απαραίτητες αναγωγές ώστε να συμπεριληφθούν και άλλοι "διωκόμενοι". Δείτε το και ίσως επανέλθουμε

Και επανάληψη κάτι παλαιότερο που έγραψα σε ανύποπτο χρόνο εδώ

Χριστιανοί μάρτυρες, αυτοί οι Άγιοι άνθρωποι

Για να μην με κατηγορήσετε πως το έχασα και ασχολούμαι με τέτοια πράγματα δηλώνω πως ψάχνοντας κάτι άλλο και μαζεύοντας σημειώσεις έπεσα πάνω στο θέμα και σκέφτηκα να το αναφέρω σαν παράδειγμα.

Αν κοιτάξουμε ένα οποιοδήποτε σοβαρό βιβλίο για το θέμα των Χριστιανών μαρτύρων εύκολα διαπιστώνουμε πως:

Α. οι "διωγμοί" από τους Ρωμαίους είχαν κυρίως πολιτικό χαρακτήρα
Β. οι χριστιανοί οι ίδιοι πίεζαν προς την κατεύθυνση του μαρτυρίου - για να πάνε στον παράδεισο - ακριβώς όπως τώρα οι ισλαμιστές που ζώνονται με βόμβες, και πως δεν ήταν βίτσιο των Ρωμαίων να αναπτύξουν βιομηχανία παραγωγής μαρτύρων.

 Επίσης συμπεραίνουμε, αντίθετα από τι μας πλασάρουν, πως οι Ρωμαίοι σε σχέση με τους ίδιους του χριστιανούς ήταν άχρηστοι στον τομέα "διώξεις" καθώς δεν κατάφεραν να σταματήσουν τον μειοψηφικό χριστιανισμό (10% του πληθυσμού κυρίως ανατολικού της περίοδο που έγιναν επίσημη θρησκεία από τον Κωνσταντίνο) με τις τόσεςςςςςςςςςςςςς διώξεις ενώ οι χριστιανοί τα κατάφεραν μια χαρά να "τουμπάρουν" το 90% χωρίς "διώξεις".

 Αυτά γνωστά, η πλάκα όμως είναι όταν συγκρίνουμε την χριστιανική ιστορία μαρτύρων με την πραγματική ιστορία όπως στο παρακάτω παράδειγμα του ιερομάρτυρα Μαρκέλλου επισκόπου της Απάμειας, κολλητού φίλου του άλλου αγίου ανθρώπου του Maternus Cynegius με τον οποίο παρέα επιδόθηκαν με ζήλο στο εξής θεάρεστο έργο:

• Καταστροφή του ναού της Έδεσσας (Μεσοποταμίας) 
• Καταστροφή του Καβείριου της Ίμβρου 
• Καταστροφή του ναού του Δία-Βήλου στην Απάμεια με το φημισμένο μαντείο 
• Καταστροφή του μεγαλύτερου,μετά τους Δελφούς, μαντείου του Απόλλωνα στα Δίδυμα 
• Καταστροφή όλων των ναών στην Παλμύρα. 

Εν πάση περιπτώσει, οι χριστιανικές πηγές μας λένε πως αφού πέθανε η γυναίκα του, παράτησε το παιδί του και πήγε να μονάσει στην Συρία όπου διέπρεψε "για την συμπόνια, την πραότητα και την πνευματικότητα του". Μαθαίνουμε επίσης (η χριστιανική μετάφραση των παραπάνω ανδραγαθημάτων) πως ως επίσκοπος "προσπάθησε με ζήλο να προσηλυτίσει τους παγανιστές". "Όταν ένας ειδωλολατρικός ναός κάηκε και καταστράφηκε (μόνος του τελείως από θαύμα αλήθεια) , οι ειδωλολάτρες τον έπιασαν, και με πρόσχημα πως αυτός ευθύνονταν για την φωτιά (αν είναι ποτέ δυνατόν άγιος άνθρωπος), τον έριξαν σε αυτήν όπου κάηκε ζωντανός (κρίμα τον άνθρωπο αλλά αγίασε έτσι ο ιερομάρτυρας)."

Διαβάζοντας όμως και κανένα άλλο πραγματικό βιβλίο (There Is No Crime for Those Who Have Christ: Religious Violence in the Christian Roman Empire (Transformation of the Classical Heritage) ):

Even in the absence of a sympathetic emperor, local pagan communities continued to strike back against those who violated their places of worship.92 Marcellus, bishop of Apamea, had already acquired fame for his role in the destruction of that Syrian city’s great temple of Zeus, for which he had secured the help of both the emperor (to restrain the pagans, by imperial edict and military supervision) and God (to overcome, by a convenient miracle, the difficult engineering problems of demolishing such a massive stone structure). 93 Now, however, attempting to repeat the deed at another temple, he was caught alone by some pagans and burned alive. Sozomen explained:

This bishop had commanded the demolition of all the temples in the city and villages, under the supposition that it would not be easy otherwise for them to be converted from their former religion. Having heard that there was a very spacious temple at Aulon, a district of Apamea, he repaired thither with a body of soldiers and gladiators.94 He stationed himself at a distance from the scene of conflict, beyond the reach of the arrows; for he was afflicted with the gout, and was unable to fight, to pursue, or to flee. Whilst the soldiers and gladiators were engaged in the assault against the temple, some pagans, discovering that he was alone, hastened to the place where he was separated from the combat; they arose suddenly and seized him, and burnt him alive. 

ὡς καὶ Μάρκελλον τὸν τῇδε ἐπίσκοπον ἀνελεῖν. λογισάμενος γάρ ,ὡς οὐκ ἄλλως αὐτοὺς ῥᾴδιον μεταθεῖναι τῆς προτέρας θρησκείας, τοὺς ἀνὰ τὴν πόλιν καὶ τὰς κώμας ναοὺς κατεστρέψατο. πυθόμενος δὲ μέγιστον εἶναι ναὸν ἐν τῷ Αὐλῶνι (κλίμα δὲ τοῦτο τῆς ᾿Απαμέων χώρας) στρατιώτας τινὰς καὶ μονομάχους παραλαβὼν ἐπὶ τοῦτο ᾔει. πλησίον δὲ γενόμενος ἔξω βελῶν περιέμενεν· ἦν γὰρ ποδαλγὸς καὶ οὔτε μάχεσθαι οὔτε διώκειν ἢ φεύγειν ἠδύνατο. ἠσχολημένων δὲ τῶν στρατιωτῶν καὶ μονομάχων περὶ τὸ ἑλεῖν τὸν ναόν, μαθόντες αὐτόν τινες τῶν῾Ελληνιστῶν μεμονῶσθαι, καθ' ὃ μέρος ἐλεύθερον ἦν μάχης τὸ χωρίον, ἐξῆλθον· ἐξαπίνης τε ἐπιστάντες συνελάβοντο αὐτὸν καὶ πυρᾷ ἐμβαλόντες ἀνεῖλον. Σωζόμενος Εκκλησιαστική Ιστορία (και εδώ)

Όπου τελικά αναρωτιόμαστε είναι "ήρωας" αυτός που έχοντας εξασφαλίσει την εξουσία, με την βοήθεια στρατού, πάει και καταστρέφει τα ιερά των άλλων, ή μήπως οι άλλοι που παρά την υπονόμευση, πολιτική δίωξη, στρατό και θανατικές ποινές κατάφεραν και έπιασαν τον μπούστη και του έδωσαν από το δικό του ιερό φάρμακο; Έλα μου ντέ!

κούκου να δούμε πότε θα έρθει η Άνοιξη

Οι βάτραχοι δεν πεθαίνουν παίζοντας...

(ουχ ώσπερ ο Βίων έλεγε)
«τα παιδάρια παίζοντα των βατράχων τοις λίθοις εφίεσθαι, τους δε βατράχους μηκέτι παίζοντας αλλ' αληθώς αποθνήσκειν»

Χθες ήταν η παγκόσμια ημέρα των ζώων (όχι των δίποδων), και θα είχε ίσως ενδιαφέρον να δούμε μερικά πράγματα αφού αντιγράψω τα παρακάτω βασικά από το νετ.

Η Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων πρωτογιορτάστηκε το 1931 σ' ένα συνέδριο περιβαλλοντιστών στη Φλωρεντία, ως ένας τρόπος για την ευαισθητοποίηση κοινού και ειδικών για τα υπό εξαφάνιση ζώα. Από τότε, η γιορτή διευρύνθηκε και περιλαμβάνει όλα τα είδη του ζωικού βασιλείου.
Η 4η Οκτωβρίου καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Ζώων, επειδή συμπίπτει με τον εορτασμό της μνήμης του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, που έχει αναγορευτεί από την Καθολική Εκκλησία ως προστάτης των ζώων και του περιβάλλοντος.

H Διεθνής Διακήρυξη των Δικαιωμάτων των Ζώων (1978)
Άρθρο 1
Όλα τα ζώα γεννιούνται με ίσα δικαιώματα στη ζωή και στη δυνατότητα ύπαρξης.
Άρθρο 2
1. Ο άνθρωπος οφείλει να σέβεται τη ζωή κάθε ζώου.
2. Ο άνθρωπος ανήκει στο ζωικό βασίλειο και δεν μπορεί να εξοντώνει ή να εκμεταλλεύεται τα άλλα είδη του ζωικού βασιλείου. Αντίθετα, οφείλει να χρησιμοποιεί τις γνώσεις για το καλό των ζώων.
3. Κάθε ζώο δικαιούται φροντίδας, προσοχής και προστασίας από τον άνθρωπο.
Άρθρο 3
1. Κανένα ζώο δεν πρέπει να υποβάλλεται σε κακομεταχείριση ή απάνθρωπη συμπεριφορά.
2. Αν η θανάτωση ενός ζώου θεωρηθεί υποχρεωτική πρέπει να γίνεις στιγμιαία, ανώδυνα και χωρίς καμιά πρόκληση αγωνίας του ζώου.
Άρθρο 4
1. Κάθε ζώο δικαιούται να ζήσει στο φυσικό του χώρο (γη, θάλασσα, αέρας) και να αναπαράγεται σύμφωνα με τους φυσικούς νόμους,
2. Η στέρηση ελευθερίας του ζώου ακόμη κι αν γίνεται για μορφωτικούς σκοπούς είναι αντίθετη προς τη διακήρυξη δικαιωμάτων αυτού.
Άρθρο 5
1. Κάθε ζώο που από παράδοση θεωρείται κατοικίδιο δικαιούται να ζήσει με το ρυθμό και τις συνθήκες ζωής και ελευθερίας που αντιστοιχούν στο είδος του. 

2. Η διαφοροποίηση αυτών των συνθηκών από τον άνθρωπο έχει σκοπούς κερδοσκοπικούς και είναι αντίθετη προς τη διακήρυξη.
Άρθρο 6
1. Κάθε ζώο που αποτελεί σύντροφο του ανθρώπου έχει δικαίωμα διάρκειας ζωής ανάλογης με τη φυσική του μακροβιότητα.
2. Η εγκατάλειψη ενός ζώου θεωρείται πράξη απάνθρωπη και εξευτελιστική.
Άρθρο 7
Αναφορικά με τα ζώα που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στον άνθρωπο, η διάρκεια και η ένταση δουλειάς πρέπει να είναι σε λογικά πλαίσια, η διατροφή τους ικανοποιητική και η ανάπαυσή τους υποχρεωτική.
Άρθρο 8
1. Οποιοσδήποτε πειραματισμός πάνω στα ζώα, ιατρικός, επιστημονικός, κλπ. Αντιτίθεται προς τα δικαιώματα των ζώων, εφόσον προκαλεί πόνο σωματικό ή ψυχικό.
2. Πρέπει να επιδιώκεται η αντικατάσταση του πειραματισμού πάνω στα ζώα από άλλες υπάρχουσες τεχνικές.
Άρθρο 9
Τα ζώα που εκτρέφονται για τη διατροφή του ανθρώπου πρέπει να στεγάζονται, να τρέφονται, να μετακινούνται και να θανατώνονται χωρίς πρόκληση πόνου και αγωνίας.
Άρθρο 10
1. Απαγορεύεται η εκμετάλλευση των ζώων για τη διασκέδαση των ανθρώπων.2. Η έκθεση ζώου και τα θεάματα που χρησιμοποιούν ζώα αποτελούν καταστρατήγηση της αξιοπρέπειας και του σεβασμού προς τη ζωή του ζώου.

Άρθρο 11
Κάθε πράξη που χωρίς λόγο προκαλεί θάνατο ζώου είναι βιοκτονία, είναι έγκλημα απέναντι στη ζωή.
Άρθρο 12
1. Κάθε πράξη που προκαλεί θάνατο μεγάλου αριθμού άγριων ζώων αποτελεί «γενοκτονία», έγκλημα απέναντι στο είδος.
2. Η μόλυνση και οποιαδήποτε καταστροφή του φυσικού μας περιβάλλοντος οδηγούν στη γενοκτονία.
Άρθρο 13
1. Σεβασμός επιβάλλεται ακόμη και στο νεκρό ζώο.
2. Κάθε σκηνή βίας στην τηλεόραση και το σινεμά, με θύματα ζώα πρέπει να απαγορευτεί και μόνο οι σκηνές που έχουν σκοπό να ενημερώσουν για τα δικαιώματα των ζώων οφείλουν να προβάλλονται.
Άρθρο 14
1. Οι οργανισμοί προστασίας και προάσπισης των ζώων πρέπει να αντιπροσωπεύονται από κάθε κυβέρνηση.
2. Τα δικαιώματα του ζώου πρέπει να κατοχυρωθούν απ' τους νόμους, όπως ακριβώς και τα δικαιώματα του ανθρώπου.

Διάβασα σε πολλές εφημερίδες και ιστολόγια την είδηση και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι έντονη η (δικαιολογημένη) δυσαρέσκεια για τον τρόπο που φερόμαστε στα ζώα, θεωρώντας αυτήν την κατάσταση σαν κάτι που ίσχυε από πάντα με μια προοδευτική βελτίωση της αντιμετώπισης καθώς περνούν τα χρόνια, με αποκορύφωμα την φιλοσοφία πίσω από την διακήρυξη των δικαιωμάτων των ζώων.

Ισχύει όμως και εδώ αυτή η γνωστή γραμμικότητα που εφαρμόζει ο σύγχρονος άνθρωπος σε όλα τα θέματα, ή η σχέση ανθρώπων-ζώων έχει περάσει από διαφορετικά στάδια στο πέρας των εποχών, των πολιτισμών, των θρησκειών;

Το αδιαμφισβήτητο γεγονός είναι πως ο άνθρωπος ως παμφάγο στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας, έχει έτσι και αλλιώς την τάση και ανάγκη και να τα φάει τα ζώα και με την εγκαθίδρυση της αγροτικής κοινωνίας να τα εκμεταλλευτεί, χρησιμοποιήσει, κάτι που δεν πρόκειται να αλλάξει ποτέ (μέχρι να τα εξαφανίσουμε όλα). Οπότε αυτό που διαφέρει είναι ο τρόπος που γίνονται τα παραπάνω, και κυρίως σε τι πλαίσιο μπαίνει – σύμφωνα με την εκάστοτε ‘φιλοσοφία’ της εποχής- η σχέση ανθρώπων ζώων.

Ένας λίγο πολύ κοινός ‘μύθος’ σε αυτή την γραμμική βελτίωση των σχέσεων ανθρώπων-ζώων είναι όπως και σε πολλά άλλα πράγματα η μετάβαση από τον αρχαίο κόσμο, ένα κόσμο αιματηρών θυσιών σε αυτόν της χριστιανικής αγάπης, άποψη που γρήγορα γίνεται αποδεκτή από αυτούς που μένουν στην επιφάνεια των πραγμάτων.
Στην πραγματικότητα όμως, η κατάσταση είναι πολύ μα πολύ διαφορετική καθώς η πρώτη ‘υποβάθμιση’ της σχέσης και τάξης των ζώων σημειώθηκε με τον ερχομό του μονοθεϊσμού και την απαγόρευση των παγανιστικών αιματηρών θυσιών.

Γιατί εκεί που για τους παγανιστές τα ζώα μπορεί να ήταν ιερά, αδέλφια τους, αγγελιοφόροι των θεών, έμψυχα με μόνη διαφορά στην ‘τάξη’, με τον μονοθεϊσμό ξεκινά η μεγάλη πορεία προς την αντικειμενοποίηση τους. Μέγιστη απόδειξη έναντι στο ‘επιχείρημα’ περί θυσιών φυσικά και είναι το γεγονός πως ουδέποτε τερματίστηκε στα πλαίσια του χριστιανισμού η κατανάλωση των ζώων ως τροφή (κάτι που αντιθέτως παρατηρείται αν και περιθωριακά στον παγανισμό ), απλά τερματίστηκε ή ένταξη αυτής της πράξης στο θρησκευτικό πλαίσιο του ιερού. Οπότε απλά από-ιεροποιήθηκαν τα ζώα χάνοντας ακόμα και αυτήν την ιδιότητα τους ως έμψυχα.

Δυστυχώς εδώ μεγάλο μέρος της ευθύνης έχουν κάποιοι Έλληνες φιλόσοφοι όπως ο Αριστοτέλης ο οποίος πρώτος υποστήριξε πως τα ζώα έχουν αποστολή την ‘χρήση’ τους από τον άνθρωπο και αναλόγως αυτής της χρήσης κατατάσσονται σε χρήσιμα κτλ. Ταυτόχρονα η φιλοσοφική εξερεύνηση του λόγου και η ταύτιση του με τον άνθρωπο σε αντιδιαστολή με τα άλογα ζώα σιγά σιγά προετοίμασε το έδαφος για τα υπόλοιπα, ειδικά μέσω της σχολής των Στωικών που φαίνεται να γίναν οι μεγάλοι υπέρμαχοι της αρχικής θέσης του Αριστοτέλη και δημιούργησαν τις ‘διχαστικές’ αυτές βάσεις στην επιχειρηματολογία που και αργότερα με ακραία εντονότερο βαθμό χρησιμοποιήθηκε και από τον μονοθεϊσμό διαταράσσοντας την σχέση συγγένειας ζώων-ανθρώπων που εν πολύς ίσχυε στον πολυθεϊσμό.

Στην συνέχεια, και αφού τα ζώα είχαν στερηθεί της ψυχής τους, της λογικής τους, και απλά ήταν χρήσιμα, το τελειωτικό χτύπημα έγινε με την ‘πρόοδο’ των τελευταίων λίγων αιώνων, με την ‘επιστήμη’ και την τεχνική που από την μία μας επέτρεψαν αυτήν την τελική επικράτηση σε όλη την φύση – που προανήγγειλε ο μονοθεισμός στο γνωστό «αυξάνεστε και πληθύνεστε και κατακυριεύσατε…»  που ίσως αποτελεί και την χυδαιότερη ‘εντολή’ που οι άνθρωποι βάλαν να λέει ‘θεός’-, και από την άλλη ‘δικαιολόγησαν’  με ανθρωποκεντρικά κριτήρια την αναγκαιότητα της (τα απάνθρωπα και συχνά άχρηστα πειράματα στα ζώα πχ για το καλό των ανθρώπων).

Το ενδιαφέρον είναι πως αυτές οι δύο οπτικές για τις σχέσεις ανθρώπων/ζώων ήδη από την ύστερη αρχαιότητα βρίσκονται σε σύγκρουση και μάλιστα ακριβώς στο ίδιο πλαίσιο που υπάρχει ακόμα και σήμερα. Έτσι τουλάχιστον μας δείχνουν οι διάλογοι του Πλουτάρχου (στην νεοπλατωνική γραμμή υπέρ των ζώων, «Πότερα των ζώων φρονιμώτερα, τα χερσαία ή τα ένυδρα») ή του Φίλωνα (Ιουδαϊκή αντίληψη κατά των ζώων με Στωική/Αριστοτελική επιχειρηματολογία) ή τέλος του Θεόφραστου που αν και διάδοχος του Αριστοτέλη στάθηκε τελείως αντιθέτως με αυτόν, θέλοντας να καταργήσει ακόμα και τις θυσίες, στρεφόμενος σε μια διατροφή καθαρά χορτοφαγική (παρομοίως και ο Πορφύριος με το Περί Αποχής Εμψύχων).

Αυτά και πολλά ακόμα ενδιαφέροντα βρίσκονται στο Animals, Gods and Humans: Changing Attitudes to Animals in Greek, Roman and Early Christian Thought που μας δείχνει πόσο επικίνδυνο είναι να μένουμε στην επιφάνεια των πραγμάτων.

Νομίζω ο καλύτερος τρόπος να κλείσουμε στο κλίμα της παγκόσμιας ημέρας των ζώων είναι με μια προσευχή ‘του φτωχούλη του θεού’ που με τα πανθεϊστικά της στοιχεία σε πλήρη αντίθεση με τα μονοθεϊστικά δόγματα αποτελεί  και την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα (μπορείτε να διαβάσετε και λίγο Πλούταρχο, Θεόφραστο, Πορφύριο για να καταλάβετε βέβαια και την διαφορά επιπέδου)

Δοξασμένος νάσαι, ω Κύριε, με όλα σου τα πλάσματα και ξέχωρα για τον κυρ αδελφό τον Ήλιο, που μας φέρνει τη μέρα και που η χάρη του μας φωτίζει και που είναι όμορφος κι αστραφτερός και με τη μεγάλη του λάμψη μαρτυράει για Σένα, Ύψιστε!
Δοξασμένος νάσαι, ω Κύριε, για την αδελφή Σελήνη και τ’ άστρα, που δημιούργησες στον ουρανό, λαμπερά, πολύτιμα κι ωραία! Δοξασμένος νάσαι, ω Κύριε, για τον αδελφό μας τον άνεμο, και για τον αέρα, για το σύννεφο, για τη γαλήνη και για όλους τους καιρούς, που με αυτά στηρίζεις τα πλάσματά σου!
Δοξασμένος νάσαι, ω Κύριε, για το αδέλφι μας το νερό, που είναι πολύ χρήσιμο, και ταπεινό και πολύτιμο κι αγνό!
Δοξασμένος νάσαι, ω Κύριε, για την αδελφή φωτιά, που με φωτίζεις τη νύχτα, κ’ είναι ωραία και χαρούμενη και δυνατή και ρωμαλέα!
Δοξασμένος νάσαι, ω Κύριε, για την αδελφή μας, τη μητέρα τη μητέρα Γη, που μας τρέφει και μας αναβαστάζει και γεννάει πλήθος πωρικά και πολύχρωμα άνθη και δέντρα!

Οι Θεοί είναι πολλοί

Who are these creatures called the gods? They are dismissed as idle fictions by atheists and monotheists, capitalists an clergymen alike. But gods, in the plural, are found wherever human beings are found- unless the human beings claim exclusive rights, power and privilege, ispossessing the gods of their homes. Those who ask what a god is, like those who have to ask what a mountain or an eagle or a forest is, will not learn the answer from a book.
Robert Bringhurst, A Story as Sharp as a Knife: The Classical Haida Mythtellers and Their World (Masterworks of the Classical Haida Mythtellers)


Πριν λίγο καιρό με την ευκαιρία της ανάγνωσης του A world full of Gods, έγραφα πως επιτέλους έχουν αρχίσει να παρουσιάζονται και κάποια καλού ακαδημαικού επιπέδου βιβλία που ασχολούνται θρησκειολογικά, κοινωνιολογιακά με τον πολυθεισμό ώς ζωντανή επιλογή ξεφεύγοντας απο το θεολογικό μονόπώλειο των μονοθειστικών δογμάτων αλλά και απο την μοδάτη ενασχόληση ( σε ακαδημαικούς κύκλους ) με τα New age, wicca φαινόμενα.

Άλλο ένα που μόλις έλαβα και δείχνει εξαιρετικά δείγματα ( δεν το έχω τελειώσει ακόμα ) είναι και το The Deities Are Many (S U N Y Series in Religious Studies)

Και ένα μικρό αποσπασμά απο τις πρώτες σελίδες για να καταλάβουμε που κινείται ο συγγραφέας

'What few Westerners seem to realize is the possibility that polytheism fits the human mind and experience so comfortably that there is no need for confessional theology per se in polytheistic traditions.'

*Εάν το βιβλίο αγοραστεί με κλικ από εδώ ένα μικρό πόσο επί της τιμής του θα πιστωθεί στον λογαριασμό της Λατρευτικής κοινότητας Λάβρυς και θα χρησιμοποιηθεί για την αύξηση των τίτλων στην βιβλιοθήκη της.

Ανήρ παιδεία κεκοσμημένος

Οι πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης κυκλοφόρησαν πρόσφατα την συλλογή από τα πρακτικά της επιστημονικής ημερίδας που έγινε στο Ρέθυμνο το 2007 στην μνήμη του μεγάλου Γάλλου Ελληνιστή Jean-Pierre Vernant. Τον Vernant που το πανεπιστήμιο Κρήτης το 2001 είχε αναγορεύσει επίτιμο διδάκτορα «άνδρας σοφός, υπόδειγμα δασκάλου και ερευνητή ιστορικού ανανέωσε τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας και άνοιξε νέους μεθοδολογικούς δρόμους στην έρευνα που πλούτισαν την ευαισθησία μας» σύμφωνα με το ψήφισμα.

Ένα πολύ όμορφο μικρό βιβλιαράκι με 5 διαλέξεις από φίλους και συνεργάτες του “Jipe” που μας εισαγάγουν με τον καλύτερο τρόπο στο ευρύ έργο του, έργο που ακουμπάει την πολιτική, τον μύθο, την θρησκεία το θέατρο και πολλά άλλα. Για όσους δεν γνωρίζουν τον Vernant μια καλή ευκαιρία να τον μάθουν μέσα από τα λόγια των συναδέλφων του.

Όπως έλεγε ο ίδιος και αντιγράφω από το πρόλογο της συνεργάτιδας του και μεταφράστριας έργων του στα Ελληνικά Σ.Γεωργούδη τα λόγια του:

«θέλουμε να παραμείνει η (αρχαία) Ελλάδα παρούσα στην εκπαίδευση μας, ζωντανή στην κουλτούρα μας… γιατί, έχοντας τη θέση της μέσα σε μια ανθρώπινη πολύδρομη ιστορία , μας καλεί να σκεφτούμε με περισσότερη διαύγεια τα προβλήματα και τους στόχους του πολιτισμού μας, μας βοηθάει να καταλάβουμε καλύτερα το τι είμαστε, σε σύγκριση και σε αντιπαράθεση με τους άλλους. Αυτός ο ελληνισμός είναι για εμάς στοιχείο σύγκρισης, γιατί αποτελεί μια συμβολή στην γνώση του ανθρώπου μέσα στην ποικιλία των πολιτισμικών συνόλων.»

Η παραβολή της Γάτας

Ενώ υπάρχει μια πληθώρα φιλοσοφικών βιβλίων περί θρησκείας τα οποία μπορεί κάποιος να διαβάσει, πολύ δύσκολα βρίσκεται κάποιο ο συγγραφέας του οποίου να μην είναι μονοθεϊστής ή έστω άθεος με αποτέλεσμα να είναι ελάχιστες οι καινούργιες οπτικές, τα επιχειρήματα να είναι χιλιοειπωμένα, και γενικά να δίνεται λόγω αυτής της μονομέρειας μια στρεβλή εικόνα στον αναγνώστη.
Μόνο τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να κάνουν δειλά - δειλά την εμφάνιση τους κάποια αξιόλογα βιβλία πολυθεϊστών συγγραφέων που έχουν κάτι να προσθέσουν στην συζήτηση. Τα περισσότερα από αυτά συνήθως ασχολούνται με θρησκευτικότητες σύγχρονου δυτικού τύπου, Wicca neopagan κίνημα κτλ, όμως ανάμεσα τους με πολύ ψάξιμο βρίσκουμε και κάποια εξαιρετικά ενδιαφέροντα όπως το A World Full of Gods: An Inquiry into Polytheism του «Δρυίδη» John Michael Greer, το οποίο είναι ακαδημαϊκού επιπέδου και ότι καλύτερο στο τομέα έχει πέσει στα χέρια μου.


*

Θα αναπαράγω – με δικά μου λόγια ( πλην των διαλόγων σε εισαγωγικά που είναι αυτοί του βιβλίου σε ελεύθερη μετάφραση) μια πολύ ωραία παραβολή του συγγραφέα από το βιβλίο αυτό, η οποία με διασκέδασε αφάνταστα όταν την διάβασα.



Η παραβολή της Γάτας.

Υπάρχει ένα χωριό με πέντε σπίτια. Επειδή στο χωριό παρουσιάζεται μια πίστη στο Ον Γάτα ένας λαογράφος πάει να κάνει μελέτη.



Πηγαίνει ο λαογράφος στο πρώτο σπίτι (exclusive monotheism) του χωριού και αρχίζει και ρωτάει τον ιδιοκτήτη για την εμπειρία, πίστη του στην Γατα.
«Μα φυσικά και πιστεύω στην Γάτα. Υπάρχει μια Γάτα τιγρέ με μπλέ μάτια. Έμαθα για την Γάτα από τους γονείς μου. Κάθε μέρα βγαίνω στην αυλή φωνάζω ψιψιψιψι και αφήνω σε ένα μπολ κροκέτες. Μέχρι το απόγευμα οι κροκέτες έχουν εξαφανιστεί.»
«Ένα πρωί μάλιστα, βγαίνοντας από το σπίτι με το μπολ, η Γάτα ήταν ακριβώς εκεί και με κοίταζε με τα μεγάλα μπλε μάτια της. Έμεινα με ανοιχτό το στόμα. Κατόρθωσα να ακουμπήσω κάτω το μπολ χωρίς να μου πέσει από τον ενθουσιασμό και η Γάτα αμέσως πλησίασε και άρχισε να τρώει. Ήταν μια μαγική στιγμή.»
Ο κάτοικος του πρώτου σπιτιού έχει ακούσει και αυτός πως και οι άλλοι κάτοικοι αναφέρουν εμπειρίες με την Γάτα, αλλά πιστεύει πως δεν την έχουν δει ποτέ και κάνουν λάθος.
«Είναι θλιβερό, δεν γνωρίζουν και πάνε και κάνουν λάθος καλέσματα, αφήνουν λάθος φαγητό για φανταστικές Γάτες που εν υπάρχουν παρά μόνο στο μυαλό τους. Το φαγητό που αφήνουν το τρώνε περιφερόμενοι άστεγοι.»



Ο λαογράφος μας επισκέπτεται το δεύτερο σπίτι (exclusive monotheism) του χωριού και ρωτάει τα ίδια και τον δεύτερο κάτοικο. Και αυτός πιστεύει πως υπάρχει μόνο μια Γάτα, μόνο που είναι κατά την άποψη του μια κοντότριχη μαύρη με πράσινα μάτια. Αυτός βγάζει ένα μπολ με γάλα κάθε απόγευμα στα πίσω σκαλιά του σπιτιού και καλεί την Γάτα μουτς μουτς μουτς. Το πρωί το γάλα έχει εξαφανιστεί. Ένα βράδυ μάλιστα γυρνώντας από την Pub άκουσε φτάνοντας στο σπίτι γρυλίσματα και είδε την Γάτα με σηκωμένες τρίχες να τον κοιτά από τον φράκτη. «Η εμπειρία αυτή ήταν καταλυτική για μένα, άλλαξε την ζωή μου. Από τότε δεν έχω πιεί τίποτα πιο δυνατό από νερό.»
Και αυτός ο κάτοικος έχει να πει κάτι για τους άλλους. Γνωρίζει πως και οι άλλοι βγάζουν φαγητό να ταΐσουν την Γάτα αλλά είναι σίγουρος πως τελικά το καταναλώνουν αρουραίοι. «Είμαι σίγουρος πως πιστεύουν πως ταΐζουν την Γάτα, αλλά είμαι πεπεισμένος πως υπάρχουν και άλλοι που ενσυνείδητα ταΐζουν τους αρουραίους, μπορεί να τους χαϊδεύουν κι’ όλας. Αηδιαστικό. Αργά η γρήγορα όταν το θελήσει η Γάτα, θα σκοτώσει τους αρουραίους και τότε θα δούμε σε αυτό το χωριό σε ποιόν θα γουργουρίζει και ποιος θα αρπάξει νυχιές και δαγκώματα.»



Ο ερευνητής μας φεύγει και επισκέπτεται το τρίτο σπίτι (inclusive monotheism) του οποίο ο ιδιοκτήτης πιστεύει και αυτός στην Γάτα αλλά είναι πιο ανεκτικός από τους δύο πρώτους συγχωριανούς του.
«Είναι ένας μεγάλος κεραμιδόγατος με πορτοκαλί μάτια. Το ξέρω πως οι άλλοι διαφωνούν με αυτό αλλά αν μη τι άλλο πρέπει να παραδεχτώ πως έχουν μια κάποια αληθινή γνώση για την Γάτα. Όλοι κατανοούν εξ’ ‘άλλου πως η Γάτα έχει 4 πόδια, ουρά, μουστάκια. Μπορεί να είδαν την Γάτα από μακριά , υπό κακό φωτισμό, μπορεί μάλιστα Αυτή να είχε κυλιστεί πουθενά πριν την δουν και να μπερδεύτηκαν. Μυστήριαι αι βουλαί της Γάτας.»
Ο σπιτονοικοκύρης αυτός αφήνει κάθε μεσημέρι μια κονσέρβα με φαγητό και αποσύρεται ήσυχα. Μια μέρα είδε την Γάτα να πηδά από τον φράχτη στο δίπλα σπίτι. «Γι’ αυτό γνωρίζω πως δεν περιορίζεται η Γάτα στην προσωπική μου οικία.» Έτσι ο τρίτος κάτοικος παραδέχεται πως η Γάτα μπορεί να τρώει και το γάλα και τις κροκέτες που αφήνουν οι άλλοι. «Είμαι όμως σίγουρος πως προτιμάει την κονσέρβα».



Συνεχίζει ο λαογράφος την έρευνα του στο 4 σπίτι (atheism). Εκεί μένει ένας σκυθρωπός μηχανικός, που έχει γεμίσει το σπίτι του με επιστημονικά βιβλία. Αμέσως αυτός απαντάει ειρωνικά στις ερωτήσεις του λαογράφου για την πίστη στην Γάτα.
«Εγώ δεν έχω δεί ποτέ καμία Γάτα και δεν πιστεύω και πως κανείς άλλος έχει δει. Μάλλον έχουν παραισθήσεις ή έχουν παρερμηνεύσει κάποια άσχετα με τα αιλουροειδή φαινόμενα, πιθανώς λόγω μια ισχυρής θέλησης να πιστέψουν. Αν θες πάρα πολύ να δείς μια Γάτα, έ κάθε φύλλο που κινείται από τον αέρα το πρωί θα σου μοιάζει με Γάτα. Το φαγητό που αφήνουν σιγά το τρώνε μάλλον περιφερόμενοι άστεγοι. Υπάρχουν πολλές εξηγήσεις για αυτά που δεν περιλαμβάνουν πίστη στην Γάτα. Επίσης βλέπουμε πως οι απόψεις αναιρούν η μία την άλλη. Δεν γίνεται η Γάτα να είναι ταυτόχρονα, τιγρέ, κοντότριχη μαύρη, και κεραμιδόγατος. Αυτό είναι παράλογο, οπότε αποδεικνύεται πως δεν υπάρχει κανένα τέτοιο πλάσμα Γάτα.»



Τέλος ο λαογράφος καταλήγει και στο τελευταίο σπίτι του χωριού (polytheism), πιο απομονωμένο από τα άλλα και ρωτάει τα ίδια πράγματα την γριά που του ανοίγει την πόρτα. Αυτή γελώντας του λέει. «Μίλησες με τους άλλους;» «Είναι λίγο χαζούληδες, υπήρχαν τρείς Γάτες στο χωριό εδώ και χρόνια. Μια τιγρέ, ένας μαύρος και ένας κεραμιδόγατος. Η κάθε μία έχει την περιοχή της και της δικές της συνήθειες, ξέρουν αυτές που να βρουν το φαγητό που προτιμάνε. Φυσικά έρχονται που και που και από εδώ οπότε έχω και κροκέτες και γάλα και κονσέρβες για να τις ταΐζω όλες. Το πιο αστείο είναι πως άλλη μια Γάτα, μια θηλυκή Βιρμανίας εμφανίστηκε στην περιοχή πριν λίγο καιρό και τώρα έχει ένα σκασμό από μωρά. Δεν μπορώ ούτε να φανταστώ τι θα πουν γι αυτά οι άλλοι όταν αρχίσουν να κόβουν με την σειρά τους βόλτες στα σπίτια.



*Εάν το βιβλίο αγοραστεί με κλικ από εδώ ένα μικρό πόσο επί της τιμής του θα πιστωθεί στον λογαριασμό της Λατρευτικής κοινότητας Λάβρυς και θα χρησιμοποιηθεί για την αύξηση των τίτλων στην βιβλιοθήκη της.